Previous Verse
Next Verse

Shloka 44

अयोमुखी-दर्शनम् तथा कबन्ध-प्रवेशः

Ayomukhi Encounter and the ظهور of Kabandha

वदतं कार्यमिह वां किमर्थं चागतौ युवाम्।।।।इमं देशमनुप्राप्तौ क्षुधार्तस्येह तिष्ठतः।

vadataṃ kāryam iha vāṃ kimarthaṃ cāgatau yuvām |

imaṃ deśam anuprāptau kṣudhārtasyeha tiṣṭhataḥ ||

“จงบอกมา ที่นี่พวกเจ้ามีธุระอันใด และมาด้วยเหตุใด? พวกเจ้ามาถึงแดนนี้ถูกกาลนัก—สำหรับเราผู้ยืนอยู่ที่นี่ถูกความหิวเผาผลาญ”

वदतम्tell (you two)
वदतम्:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, द्विवचन; परस्मैपद
कार्यम्purpose / business
कार्यम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इहhere
इह:
Deśādhikaraṇa (देशाधिकरण/Place)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय
वाम्of you two
वाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Relation)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी-द्विवचनरूप (enclitic dual); अत्र 'वां' = 'of you two/for you two' (context: 'your')
किमर्थम्for what reason
किमर्थम्:
Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; प्रश्नार्थक-अव्यय (for what purpose)
and
:
Samuccaya (समुच्चय/Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात
आगतौhave come
आगतौ:
Kriyā (क्रिया/Predicate participle)
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु) → आगत (कृदन्त/क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; 'having come'
युवाम्you two
युवाम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, द्विवचन
इमम्this
इमम्:
Karma (कर्म/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
देशम्place
देशम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अनुप्राप्तौhave arrived
अनुप्राप्तौ:
Kriyā (क्रिया/Predicate participle)
TypeVerb
Rootअनु-प्र-आप् (धातु) → अनुप्राप्त (कृदन्त/क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; 'having arrived/reached'
क्षुधा-आर्तस्यof (me) distressed by hunger
क्षुधा-आर्तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootक्षुधा (प्रातिपदिक) + आर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थ (distressed by hunger) used as genitive 'of (me) who is hungry'
इहhere
इह:
Deśādhikaraṇa (देशाधिकरण/Place)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय
तिष्ठतःwhile (I am) staying
तिष्ठतः:
Kriyā (क्रिया/Participial genitive)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; शतृ-प्राय प्रयोगः—षष्ठी एकवचन वर्तमानकृदन्तवत् (genitive present participle sense: 'while staying')

For what purpose have you come? What work have you here ? You have come at the right time as my food, since I am hungry.

K
Kabandha
R
Rama
L
Lakshmana

FAQs

Uncontrolled appetite becomes a metaphor for adharma: hunger without restraint turns into violence; dharma requires self-governance.

Kabandha interrogates them while openly indicating his intention to devour them.

Moral contrast is set up: the brothers’ purposeful quest versus Kabandha’s hunger-driven predation.