Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

अयोमुखी-दर्शनम् तथा कबन्ध-प्रवेशः

Ayomukhi Encounter and the ظهور of Kabandha

सा समासाद्य तौ वीरौ व्रजन्तं भ्रातुरग्रतः।एहि रंस्यावहेत्युक्त्वा समालम्बत लक्ष्मणम्।।।।

sā samāsādya tau vīrau vrajantaṃ bhrātur agrataḥ |

ehi raṃsyāvah ity uktvā samālambata lakṣmaṇam ||

นางรากษสีนั้นเข้ามาใกล้วีรบุรุษทั้งสอง ครั้นพระลักษมณ์เสด็จนำหน้าพระเชษฐา นางก็กล่าวว่า “มาเถิด เราจักเริงรมย์กัน” แล้วเข้ากอดรัดฉวยพระลักษมณ์ไว้

साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
समासाद्यhaving approached
समासाद्य:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + सद् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund); पूर्वकालिक-क्रिया (having approached)
तौthose two
तौ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन
वीरौtwo heroes
वीरौ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; तौ इति समानाधिकरणम्
व्रजन्तम्going/walking
व्रजन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootव्रज् (धातु) + शतृ (कृदन्त-प्रत्यय)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (लक्ष्मणम् इति)
भ्रातुःof (his) brother
भ्रातुः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
अग्रतःin front
अग्रतः:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअग्रतः (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक-क्रियाविशेषणम् (in front)
एहिcome!
एहि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootइ (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपदम्; मध्यमपुरुष, एकवचन
रंस्यावहेwe two will sport/enjoy
रंस्यावहे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootरंस् (धातु)
Formलृट् (Simple future), आत्मनेपदम्; उत्तमपुरुष, द्विवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्य-समाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative particle)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (having said)
समालम्बतshe clung to/seized
समालम्बत:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + लम्ब् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), आत्मनेपदम्; प्रथमपुरुष, एकवचन
लक्ष्मणम्Lakshmana
लक्ष्मणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

She came close to them, held Lakshmana who was walking ahead of his brother and said Come, let us enjoy.

L
Lakṣmaṇa
R
Rāma
A
Ayomukhī

FAQs

The verse highlights a breach of maryādā (proper boundaries): coercive, inappropriate desire is portrayed as adharma, especially when it violates consent and social restraint.

The demoness suddenly advances and physically grabs Lakṣmaṇa, proposing sexual enjoyment.

Lakṣmaṇa’s steadfastness is implied—he is targeted, yet the narrative prepares for his firm response in defense of propriety and safety.