Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

अयोमुखी-दर्शनम् तथा कबन्ध-प्रवेशः

Ayomukhi Encounter and the ظهور of Kabandha

भयदामल्पसत्त्वानां बीभत्सां रौद्रदर्शनाम्।लम्बोदरीं तीक्ष्णदंष्ट्रां करालीं परुषत्वचम्।।3.69.12।।भक्षयन्तीं मृगान्भीमान्विकटां मुक्तमूर्धजाम्।प्रैक्षेतां तौ ततस्तत्र भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ।।3.69.13।।

bhayadām alpasattvānāṃ bībhatsāṃ raudradarśanām |

lambodarīṃ tīkṣṇadaṃṣṭrāṃ karālīṃ paruṣatvacam ||

bhakṣayantīṃ mṛgān bhīmān vikaṭāṃ muktamūrdhajām |

praikṣetāṃ tau tatas tatra bhrātarau rāmalakṣmaṇau ||

แล้วสองพี่น้อง พระรามและพระลักษมณ์ ทอดพระเนตรเห็นนางรากษสีอันน่ากลัว—เป็นภัยแก่ผู้ใจอ่อน น่าขยะแขยงและดุดันน่าสะพรึงยิ่ง; ท้องพลุ้ย ผิวหยาบกร้าน เขี้ยวแหลมคม หน้าตาน่ากลัว ผมสยายรุงรัง กำลังกินสัตว์ป่าดุร้ายอันน่าหวาดหวั่น

भक्षयन्तीम्(a female) eating/devouring
भक्षयन्तीम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootभक्ष् (धातु) + शतृ (कृदन्त-प्रत्यय)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (Present active participle); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; परस्मैपदी-कर्तरि प्रयोगः
मृगान्animals/deer
मृगान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन
भीमान्terrifying
भीमान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootभीम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् (मृगान् इति विशेष्यस्य)
विकटाम्hideous/monstrous
विकटाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootविकट (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (भक्षयन्तीम् इति विशेष्यस्य)
मुक्तमूर्धजाम्with loose/dishevelled hair
मुक्तमूर्धजाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमुक्त (कृदन्त/प्रातिपदिक) + मूर्धज (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (मुक्ताः मूर्धजाः यस्याः सा); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्
प्रैक्षेताम्the two saw
प्रैक्षेताम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + ईक्ष् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष, द्विवचन
तौthose two
तौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन
ततःthen/thereupon
ततः:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषणम् (temporal adverb)
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक-क्रियाविशेषणम् (locative adverb)
भ्रातरौthe two brothers
भ्रातरौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; तौ इति समानाधिकरणम्
रामलक्ष्मणौRama and Lakshmana
रामलक्ष्मणौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक) + लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formइतरेतर-द्वन्द्वः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; भ्रातरौ इति समानाधिकरणम्

Then the two brothers saw a fearful demoness who could strike terror in the mind of the timid, an uncouth figure with huge curved skins, with a big stomach, dishevelled hair, sharp and long teeth, devouring wild animals.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
R
rākṣasī (demoness)

FAQs

Dharma is discernment: the text contrasts civilized restraint with predatory violence, marking the rākṣasī’s adharma (harm to beings) as a moral and narrative warning.

While moving through the forest, the brothers encounter a terrifying demoness who is actively preying on animals.

Alertness and composure in the face of भय (fear): the brothers observe and assess a threat rather than panic.