Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

रामक्रोधवर्णनम्

Lakshmana’s Counsel to the Enraged Rama

तप्यमानं तथा रामं सीताहरणकर्शितम्।लोकानामभवे युक्तं सांवर्तकमिवानलम्।।3.65.1।।वीक्षमाणं धनुस्सज्यं निश्श्वसन्तं पुनः पुनः।दग्धुकामं जगत्सर्वं युगान्ते च यथा हरम्।।3.65.2।।अदृष्टपूर्वं सङ्क्रुद्धं दृष्ट्वा रामं तु लक्ष्मणः।अब्रवीत्प्राञ्जलिर्वाक्यं मुखेन परिशुष्यता।।3.65.3।।

adṛṣṭapūrvaṃ saṅkruddhaṃ dṛṣṭvā rāmaṃ tu lakṣmaṇaḥ |

abravīt prāñjalir vākyaṃ mukhena pariśuṣyatā ||

ครั้นเห็นพระรามกริ้วเกรี้ยวอย่างที่ไม่เคยประสบมาก่อน พระลักษมณ์—ประนมมือ ปากแห้งผาก—จึงกราบทูลถ้อยคำแด่พระองค์

candrein the moon
candre:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootcandra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
lakṣmīḥsplendor, grace
lakṣmīḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootlakṣmī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
prabhāradiance
prabhā:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootprabhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
sūryein the sun
sūrye:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsūrya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
gatiḥmotion
gatiḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootgati (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
vāyauin the wind
vāyau:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootvāyu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
bhuvion earth
bhuvi:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhū (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
kṣamāforbearance
kṣamā:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootkṣamā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
etatthis
etat:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootetad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र प्रथमा ("this")
tuindeed
tu:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण/विरोधार्थक
niyatamfixed, ordained
niyatam:
Karta (कर्ता/subject-complement)
TypeAdjective
Rootniyata (प्रातिपदिक)
Formकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (एतत्)
sarvamall
sarvam:
Karta (कर्ता/subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (एतत्)
tvayiin you
tvayi:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootyusmad (प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, सप्तमी, एकवचन
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयार्थक
anuttamamunsurpassed
anuttamam:
Karta (कर्ता/subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootanuttama (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (यशः)
yaśaḥfame
yaśaḥ:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootyaśas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Tormented and emaciated due to Sita's abduction, resembling the fire at the time of dissolution of the creation, ready to destroy the world, Rama looked at his bow strung again and again, breathing hot sighs like Lord Siva at the end of the creation, wishing to burn down the world in a rage. Lakshmana who had never seen Rama in such anger before said to him with folded hands and parched throat.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa

FAQs

Dharma includes offering timely counsel to prevent wrongdoing; a loyal brother must restrain destructive impulses through respectful speech.

Lakṣmaṇa prepares to counsel Rāma, alarmed by the unprecedented intensity of his anger.

Lakṣmaṇa’s reverence and responsibility—he speaks with humility (folded hands) while fulfilling his duty to guide.