Previous Verse
Next Verse

Shloka 49

गोदावरीतटे सीतान्वेषणम्

The Search for Sītā at the Godāvarī

शरावरौ शरैः पूर्णौ विध्वस्तौ पश्य लक्ष्मण।प्रतोदाभीशुहस्तो वै कस्यायं सारथिर्हतः।।।।

śarāvarau śaraiḥ pūrṇau vidhvastau paśya lakṣmaṇa | pratodābhīśuhasto vai kasyāyaṃ sārathir hataḥ ||

ดูเถิด ลักษมณะ—แล่งศรสองใบที่เต็มด้วยศร บัดนี้แตกพังยับเยิน และนี่สารถีถูกสังหาร ยัง握แส้และบังเหียนอยู่ในมือ คนเหล่านี้เป็นของผู้ใด?

शर-आवरौtwo quivers
शर-आवरौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक) + आवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; तत्पुरुषः (शराणाम् आवरौ = two quivers)
शरैःwith arrows
शरैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन
पूर्णौfilled
पूर्णौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपूर्ण (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; विशेषणम् (शरावर्योः)
विध्वस्तौsmashed
विध्वस्तौ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविध्वस्त (कृदन्त; √ध्वंस् with वि-)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘shattered’
पश्यsee
पश्य:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√पश् (धातु)
Formलोट्-लकार (imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
लक्ष्मणO Lakshmana
लक्ष्मण:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (vocative), एकवचन
प्रतोद-अभीशु-हस्तःholding whip and reins
प्रतोद-अभीशु-हस्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रतोद (प्रातिपदिक) + अभीशु (प्रातिपदिक) + हस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (प्रतोदं च अभीशु च हस्ते यस्य)
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक/खल्वर्थक अव्यय (particle: indeed)
कस्यwhose
कस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
अयम्this
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सारथिःcharioteer
सारथिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसारथि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हतःkilled
हतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootहत (कृदन्त; √हन्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) ‘slain’

O Lakshmana ! look at these two quivers filled with arrows and lying shattered. The charioteer is holding a whip and reins in his hands and is lying dead. To whom do they belong?

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
S
sārathi (charioteer)

FAQs

Dharma includes compassion and accountability: the slain attendants are noticed, and the scene is read as a moral and factual clue, not ignored.

Rāma points out wrecked quivers and a dead charioteer, indicating a major confrontation has occurred.

Attentiveness to detail and empathetic awareness amid crisis.