Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

गोदावरीतटे सीतान्वेषणम्

The Search for Sītā at the Godāvarī

एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मणः परवीरहा।।।।नदीं गोदावरीं रम्यां जगाम लघुविक्रमः।

evam uktas tu rāmeṇa lakṣmaṇaḥ paravīrahā | nadīṃ godāvarīṃ ramyāṃ jagāma laghuvikramaḥ ||

ครั้นพระรามมีพระบัญชาแล้ว พระลักษมณ์ผู้ปราบวีรชนศัตรู ก็เร่งก้าวอย่างว่องไวไปยังแม่น้ำโคทาวรีอันงดงามรื่นรมย์

एवम्thus, in that way
एवम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषणम्) — indeclinable adverb
उक्तःhaving been told, addressed
उक्तः:
विशेषण (Qualifier of कर्ता)
TypeAdjective
Rootवच् (धातु) → उक्त (कृदन्त, क्त-प्रत्ययान्त)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, भूतकर्मणि/भूतकृत्), पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम् — past passive participle; masculine nominative singular
तुbut, indeed
तु:
सम्बन्धसूचक/निपात (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (निपातः/समुच्चयार्थ-भेदकः) — particle (but/indeed)
रामेणby Rama
रामेण:
करण (Instrument/agent in passive construction)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् — masculine instrumental singular
लक्ष्मणःLakshmana
लक्ष्मणः:
कर्ता (Agent/subject)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् — masculine nominative singular
परवीरहाslayer of enemy heroes
परवीरहा:
विशेषण (Qualifier of कर्ता)
TypeAdjective
Rootपर + वीर + हन् (धातु) → ह (प्रातिपदिक/कृदन्त-आधारित) ; परवीरहा (समास)
Formतत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः: परेषां वीराणां हन्ता) । पुंलिङ्गे प्रथमा-एकवचनम् — genitive tatpurusha; masculine nominative singular
नदीम्river
नदीम्:
कर्म (Object/goal of motion)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् — feminine accusative singular
गोदावरीम्Godavari
गोदावरीम्:
कर्म (Object; in apposition)
TypeNoun
Rootगोदावरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् — feminine accusative singular (apposition to नदीम्)
रम्याम्delightful, lovely
रम्याम्:
विशेषण (Qualifier of कर्म)
TypeAdjective
Rootरम्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् — feminine accusative singular (agreeing with नदीम्/गोदावरीम्)
जगामwent
जगाम:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) → जगाम (तिङन्त)
Formलिट्-लकारः (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुषः, एकवचनम् — perfect tense, 3rd person singular
लघुविक्रमःof quick stride/quick valor
लघुविक्रमः:
विशेषण (Qualifier of कर्ता)
TypeAdjective
Rootलघु + विक्रम (प्रातिपदिक) ; लघुविक्रमः (समास)
Formकर्मधारय-समासः (लघुः विक्रमः यस्य सः/लघुविक्रमः) । पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् — karmadharaya; masculine nominative singular

Lakshmana, destroyer of enemy-warriors, went to the beautiful river Godavari with quick steps following the instruction of Rama.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
G
Godāvarī (river)

FAQs

Dharma here is expressed as faithful service and disciplined obedience: Lakṣmaṇa promptly carries out Rāma’s directive without delay, embodying duty toward elders and righteous leadership.

In the forest episode of Araṇyakāṇḍa, after Rāma gives instructions, Lakṣmaṇa moves quickly toward the river Godāvarī as part of their immediate response to unfolding events.

Lakṣmaṇa’s readiness and loyal competence—swift action aligned with righteous command.