Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

सीतान्वेषणविलापः

Rama’s Lament and Search for Sita

उद्भ्रमन्निव वेगेन विक्षिपन्रघुनन्दनः।तत्र तत्रोटजस्थानमभिवीक्षय समन्ततः।।3.60.4।।ददर्श पर्णशालां च रहितां सीतया तदा।श्रिया विरहितां ध्वस्तां हेमन्ते पद्मिनीमिव।।3.60.5।।

udbhramann iva vegena vikṣipan raghunandanaḥ |

tatra tatroṭajasthānam abhivīkṣya samantataḥ || 3.60.4 ||

พระราม ผู้เป็นความปีติแห่งวงศ์รฆุ รีบเร่งวิ่งวุ่นไปมา ราวกับหลงสับสน สะบัดมือไปทั่ว และกวาดสายตามองรอบด้าน ซ้ำแล้วซ้ำเล่าเพื่อค้นหาบริเวณอาศรม

udbhramanwhirling about
udbhraman:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootud-√bhram (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), प्रथमा-एकवचन, पुंलिङ्ग; with raghunandanaḥ
ivaas if
iva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-निपात (comparative particle)
vegenawith speed
vegena:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootvega (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
vikṣipancasting about (glances/arms)
vikṣipan:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootvi-√kṣip (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), प्रथमा-एकवचन, पुंलिङ्ग; with raghunandanaḥ
raghu-nandanaḥdelight of Raghu’s line
raghu-nandanaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootraghu (प्रातिपदिक) + nandana (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (raghoḥ nandanaḥ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tatrathere
tatra:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
tatrahere and there
tatra:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formपुनरुक्त-अव्यय (repetition: ‘here and there’)
oṭaja-sthānamthe hut-site
oṭaja-sthānam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootoṭaja (प्रातिपदिक) + sthāna (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (oṭajasya sthānam), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
abhivīkṣyahaving looked over
abhivīkṣya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootabhi-√īkṣ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund)
samantataḥall around
samantataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootsamantataḥ (अव्यय)
Formअव्यय (adverb) ‘on all sides’
dadarśasaw
dadarśa:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
parṇa-śālāmleaf-hut
parṇa-śālām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootparṇa (प्रातिपदिक) + śālā (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (parṇaiḥ kṛtā śālā), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपात
rahitāmdevoid
rahitām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootrahita (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifies parṇaśālām
sītayāof Sītā / with Sītā (negated by rahitā)
sītayā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootsītā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; instrumental of separation/absence (‘without Sītā’)
tadāthen
tadā:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
śriyāwith beauty (negated by virahitām)
śriyā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootśrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; instrumental of absence (‘without beauty’)
virahitāmbereft
virahitām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvirahita (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifies parṇaśālām
dhvastāmruined
dhvastām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootdhvasta (प्रातिपदik; from √dhvaṃs)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifies parṇaśālām
hemantein winter
hemante:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Roothemanta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
padminīmlotus-pond
padminīm:
Upamāna (उपमान/Simile-object)
TypeNoun
Rootpadminī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ivalike
iva:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formउपमा-निपात

Rama, the delight of the Raghu dynasty, hurtled in, turning round, throwing his hands to and fro, casting his looks all around the cottage where she used to move. The cottage, devoid of Sita looked like a lotus-pond, the beauty of its lotuses destroyed by winter.

R
Rāma

FAQs

Dharma appears as steadfast responsibility: Rāma does not abandon his duty toward Sītā, but urgently searches, showing that righteous love expresses itself through action and care.

After discovering disturbance at the hermitage, Rāma anxiously looks everywhere, trying to locate Sītā.

Protective devotion and accountability—Rāma’s intense vigilance reflects a guardian’s duty to those under his protection.