Previous Verse
Next Verse

Shloka 33

सीतान्वेषणविलापः

Rama’s Lament and Search for Sita

नूनं विक्षिप्यमाणौ तौ बाहू पल्लवकोमलौ।भक्षितौ वेपमानाग्रौ सहस्ताभरणाङ्गदौ।।3.60.33।।

nūnaṃ vikṣipyamāṇau tau bāhū pallavakomalaū | bhakṣitau vepamānāgraū sahastābharaṇāṅgadau || 3.60.33 ||

แน่แท้พระองค์ทรงนึกว่า แขนทั้งสอง—อ่อนนุ่มดุจยอดอ่อน ปลายนิ้วสั่นระริก ประดับกำไลและพาหุรัด—ถูกเขมือบไปขณะสะบัดดิ้นต่อสู้

नूनम्surely, indeed
नूनम्:
सम्बन्ध/भाववाचक (sentence-level modifier)
TypeIndeclinable
Rootनूनम् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्ययम्; निश्चयार्थक-अव्ययम् (indeclinable particle of certainty: “surely/indeed”)
विक्षिप्यमाणौbeing flung about / being tossed
विक्षिप्यमाणौ:
कर्म (describing the affected entity)
TypeAdjective
Rootवि + क्षिप् (धातु) → विक्षिप्यमाण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकाले कर्मणि-प्रयोगे शतृ/शानच्-प्रत्ययान्तः (present passive participle); पुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; विशेषणम् (qualifying “बाहू”)
तौthose two
तौ:
कर्तृ/आश्रय (coreferential with subject “बाहू”)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम् (demonstrative pronoun: “those two”)
बाहूtwo arms
बाहू:
कर्तृ/आश्रय (subject/topic: “the two arms”)
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम् (nominative dual)
पल्लवकोमलौtender like sprouts/leaves
पल्लवकोमलौ:
विशेषण (attribute of the subject)
TypeAdjective
Rootपल्लव + कोमल (प्रातिपदिक-द्वय)
Formकर्मधारय-समासः (पल्लव इव कोमलौ); पुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; विशेषणम् (qualifying “बाहू”)
भक्षितौeaten, devoured
भक्षितौ:
कर्म (state/result on the subject)
TypeAdjective
Rootभक्ष् (धातु) → भक्षित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle, -क्त); पुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; विशेषणम् (qualifying “बाहू”)
वेपमानाग्रौhaving trembling tips
वेपमानाग्रौ:
विशेषण (attribute of the subject)
TypeAdjective
Rootवेपमान + अग्र (प्रातिपदिक-द्वय)
Formषष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारयार्थक-समासः (वेपमानम् अग्रं यस्य/ययोः); ‘वेपमान’ = वर्तमानकाले कर्तरि शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्तः (present active participle of √वेप् “to tremble”); पुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; विशेषणम् (qualifying “बाहू”)
सहस्ताभरणाङ्गदौadorned with bracelets/armlets (hand-ornaments)
सहस्ताभरणाङ्गदौ:
विशेषण (attribute of the subject)
TypeAdjective
Rootस + हस्त + आभरण + अङ्गद (प्रातिपदिक-समूह)
Formतत्पुरुष-समासः; विग्रहः: हस्ते आभरणानि अङ्गदानि च यस्य/ययोः (with hand-ornaments, armlets); पुल्लिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्; विशेषणम् (qualifying “बाहू”)

Her arms, delicate like tender leaves, their tips (fingers) quivering, adorned with armlets and bracelets have surely been eaten away.

R
Rāma
S
Sītā
L
Lakṣmaṇa

FAQs

The dharmic worldview treats violence against the innocent as a collapse of moral order; Rāma’s vivid lament highlights the duty to resist adharma and protect the righteous.

Rāma’s fear escalates into detailed images of Sītā struggling and being harmed.

Moral sensitivity—Rāma is not indifferent to suffering; his grief testifies to his ethical awareness.