Previous Verse
Next Verse

Shloka 35

सीताहरण

विलापः / The Lament at Jatāyu and the Abduction of Sītā

नलिन्यो ध्वस्तकमलास्त्रस्तमीनजलेचराः।सखीमिव गतोच्छ्वासामन्वशोचन्त मैथिलीम्।।।।

nalinyo dhvasta-kamalās trasta-mīna-jalecarāḥ |

sakhīm iva gatochvāsām anvaśocanta maithilīm ||

สระบัวทั้งหลาย—ดอกบัวถูกทำลาย และปลาและสัตว์น้ำต่างหวาดผวา—ดูประหนึ่งคร่ำครวญนางไมถิลี ดุจผู้โศกเศร้าต่อสหายที่นอนหอบหายใจ

नलिन्यःlotus-ponds
नलिन्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनलिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
ध्वस्तकमलाःwhose lotuses were withered
ध्वस्तकमलाः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootध्वस्त + कमल (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (dhvastāni kamalāni yāsām), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण to नलिन्यः
त्रस्तमीनजलेचराःwith frightened fish and water-creatures
त्रस्तमीनजलेचराः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रस्त + मीन + जलेचर (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (trastāḥ mīnāḥ jalecarāś ca yāsām), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण to नलिन्यः
सखीम्a friend
सखीम्:
Upamāna (उपमान)
TypeNoun
Rootसखी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इवlike
इव:
Upamā-dyotaka (उपमा-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय
गतोच्छ्वासाम्who had lost her breath
गतोच्छ्वासाम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootगत + उच्छ्वास (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि (gataḥ ucchvāso yasyāḥ), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण to मैथिलीम्
अन्वशोचन्तlamented for
अन्वशोचन्त:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअनु + √शुच् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, बहुवचन
मैथिलीम्Maithilī (Sītā)
मैथिलीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमैथिली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Lotus-ponds with withering lotuses and with disturbed aquatic life like fishes in fright were as if grieving for Sita as one would grieve for a companion who is unable to breathe.

M
Maithilī (Sītā)
N
nalinī (lotus-ponds)
K
kamala (lotus)
M
mīna (fish)

FAQs

The verse elevates compassion as dharma: grief is not limited to humans; the world itself is imagined as empathizing with suffering and injustice.

The forest landscape reacts to Sītā’s abduction; ponds and aquatic life are described as disturbed and sorrowful.

Sītā’s vulnerability and innocence are foregrounded, prompting universal compassion and moral outrage.