Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

जटायुरुपदेशः — Jatāyu Confronts Rāvaṇa

Ethical Admonition and Challenge

क्षिप्रं विसृज वैदेहीं मा त्वा घोरेण चक्षुषा।।।।दहेद्दहनभूतेन वृत्रमिन्द्राशनिर्यथा।

kṣipraṃ visṛja vaidehīṃ mā tvā ghoreṇa cakṣuṣā | dahed dahanabhūtena vṛtram indrāśanir yathā ||

จงปล่อยไวเทหีโดยพลัน อย่าให้สายตาอันน่าสะพรึงของนาง—ซึ่งแปรเป็นเพลิงเผาผลาญ—เผาท่านเสีย ดุจวัชระของพระอินทร์เผาผลาญวฤตรา

सर्पम्a snake
सर्पम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
आशीविषम्venomous
आशीविषम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootआशीविष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्पस्य विशेषण
बद्ध्वाhaving tied
बद्ध्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√बन्ध् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)
वस्त्रान्तेin the hem of the cloth
वस्त्रान्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootवस्त्र-अन्त (प्रातिपदिक)
Formसमास: वस्त्रस्य अन्तः (षष्ठी-तत्पुरुष); पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
not
:
Sambandha (सम्बन्ध/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
Formअव्यय (निषेध)
अवबुध्यसेyou understand/notice
अवबुध्यसे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअव+√बुध् (धातु)
Formलट्-लकार, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन, आत्मनेपद
ग्रीवायाम्on the neck
ग्रीवायाम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootग्रीवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
प्रतिसक्तम्fastened, attached
प्रतिसक्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootप्रति+√सञ्ज् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कालपाशस्य विशेषण
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
Formअव्यय (समुच्चयार्थक)
कालपाशम्the noose of death
कालपाशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाल-पाश (प्रातिपदिक)
Formसमास: कालस्य पाशः (षष्ठी-तत्पुरुष); पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
not
:
Sambandha (सम्बन्ध/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
Formअव्यय (निषेध)
पश्यसिyou see
पश्यसि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√पश् (धातु)
Formलट्-लकार, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन, परस्मैपद

Leave Vaidehi at once lest with her fierce looks you should be burnt down like demon Vrtra by the thunderbolt of Indra.

V
Vaidehī (Sītā)
R
Rāvaṇa
V
Vṛtra
I
Indra

FAQs

Adharma invites swift retribution: the act of abducting a chaste wife is portrayed as spiritually and karmically incendiary, leading to the doer’s destruction.

Jatāyu urgently commands Rāvaṇa to release Sītā, warning of dire consequences.

Protective courage—Jatāyu speaks fearlessly to deter wrongdoing.