Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

जटायुरुपदेशः — Jatāyu Confronts Rāvaṇa

Ethical Admonition and Challenge

यदि शूर्पणखाहेतोर्जनस्थानगतः खरः।।3.50.13।।अतिवृत्तो हतः पूर्वं रामेणाक्लिष्टकर्मणा।अत्र ब्रूहि यथातत्त्वं को रामस्य व्यतिक्रमः।।3.50.14।।यस्य त्वं लोकनाथस्य भार्यां हृत्वा गमिष्यसि।

yadi śūrpaṇakhāhetoḥ janasthānagataḥ kharaḥ | ativṛtto hataḥ pūrvaṃ rāmeṇākliṣṭakarmaṇā || atra brūhi yathātattvaṃ ko rāmasya vyatikramaḥ | yasya tvaṃ lokanāthasya bhāryāṃ hṛtvā gamiṣyasi ||

หากเพราะเหตุแห่งศูรปณขา ขระได้มาถึงชนะสถาน และเพราะล่วงเกินเกินขอบเขต จึงถูกพระรามผู้การงานไม่ย่อท้อประหารเสียก่อนแล้ว บัดนี้จงบอกความจริงแก่เราเถิด: พระรามมีความผิดอันใด ที่ท่านจะลักพาพระชายาของพระผู้เป็นเจ้าแห่งโลกไป?

क्षिप्रम्quickly, at once
क्षिप्रम्:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्षिप्रम् (अव्यय)
Formअव्यय (शीघ्रार्थक क्रियाविशेषण)
विसृजrelease, let go
विसृज:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि+√सृज् (धातु)
Formलोट्-लकार, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन, परस्मैपद
वैदेहीम्Vaidehi (Sita)
वैदेहीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवैदेही (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
माdo not
मा:
Sambandha (सम्बन्ध/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootमा (निपात)
Formअव्यय (निषेधार्थक; prohibitive used with optative/imperative sense)
त्वाyou
त्वा:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया (2nd), एकवचन; enclitic object pronoun
घोरेणwith fierce
घोरेण:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; चक्षुषा सह विशेषण
चक्षुषाwith (his) eye/gaze
चक्षुषा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
दहेत्may burn
दहेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√दह् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपद; with mā = ‘may he not burn’
दहनभूतेनwith (one) become like fire
दहनभूतेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootदहन-भूत (प्रातिपदिक)
Formसमास: दहनं भूतो यः (कर्मधारय/तत्पुरुष-प्राय); पुंलिङ्ग/नपुंसक, तृतीया (3rd), एकवचन; ‘as if become fire’
वृत्रम्Vritra
वृत्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
इन्द्राशनिःIndra's thunderbolt
इन्द्राशनिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइन्द्र-आशनि (प्रातिपदिक)
Formसमास: इन्द्रस्य आशनिः (षष्ठी-तत्पुरुष); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
यथाas, like
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय (उपमानार्थक)

On account of Surpanakha, Khara trespassed into Janasthana and got killed by Rama, without much effort. Tell me truly, what transgression (of dharma) did he commit for which you are stealing away the wife of Rama who is the lord of this world?.

Ś
Śūrpaṇakhā
J
Janasthāna
K
Khara
R
Rāma
R
Rāvaṇa
S
Sītā (implied as Rāma’s wife)

FAQs

Punishment follows transgression: Jatāyu frames Khara’s death as the result of overstepping dharma, and challenges the adharma of abducting another’s wife by demanding a truthful justification.

During Sītā’s abduction, Jatāyu confronts Rāvaṇa and argues that Rāma committed no wrong that could warrant such an act.

Satya and moral reasoning—Jatāyu insists on truth (yathātattvam) and exposes the absence of any legitimate grievance against Rāma.