HomeRamayanaAranya KandaSarga 5Shloka 31
Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

शरभङ्गाश्रमगमनम् तथा इन्द्रदर्शनम्

Approach to Sarabhanga’s Hermitage and the Vision of Indra

अक्षया नरशार्दूल मया लोका जिताश्शुभा।ब्राह्म्याश्च नाकपृष्ठ्याश्च प्रतिगृह्णीष्व मामकान्।।3.5.31।।

akṣayā naraśārdūla mayā lokā jitāḥ śubhāḥ |

brāhmyāś ca nākapṛṣṭhyāś ca pratigṛhṇīṣva māmakān ||3.5.31||

โอ้พยัคฆ์แห่งมนุษย์ ข้าพเจ้าได้ชนะโลกอันเป็นมงคลและไม่เสื่อมสูญแล้ว—ทั้งพรหมโลกและแดนยอดสวรรค์ จงรับโลกเหล่านี้ซึ่งเป็นของข้าพเจ้าไว้ เพื่อท่านจะประทานตามควร

अक्षयाःimperishable
अक्षयाः:
विशेषण (कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअक्षय (प्रातिपदिक; नञ् + क्षय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (लोकाः-विशेषण)
नरशार्दूलO lion among men
नरशार्दूल:
सम्बोधन (vocative)
TypeNoun
Rootनर + शार्दूल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (नरः एव शार्दूलः = lion among men)
मयाby me
मया:
कर्ता (agent)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
लोकाःworlds
लोकाः:
कर्म (object in passive sense: 'have been won')
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
जिताःwon/conquered
जिताः:
विधेय-विशेषण
TypeAdjective
Rootजित (कृदन्त; √जि + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त; विधेय-विशेषण (predicate)
शुभाःauspicious
शुभाः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (लोकाः-विशेषण)
ब्राह्म्याःBrahmic (of Brahma)
ब्राह्म्याः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootब्राह्म्य (प्रातिपदिक; ब्रह्मन् + यत्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (लोकाः-विशेषण; 'pertaining to Brahma')
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
नाकपृष्ठ्याःheavenly
नाकपृष्ठ्याः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootनाकपृष्ठ्य (प्रातिपदिक; नाकपृष्ठ + यत्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष-आधार (नाकस्य पृष्ठम् = heaven; 'pertaining to heaven')
and
:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
प्रतिगृह्णीष्वplease accept
प्रतिगृह्णीष्व:
क्रिया (request)
TypeVerb
Rootप्रति + √ग्रह् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; विनयार्थे (polite request)
मामकान्mine/belonging to me
मामकान्:
कर्म (object)
TypeAdjective
Rootमामक (प्रातिपदिक; मम + क)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (लोकान् implied)

O tiger among men, I have conquered heavenly abodes as well as the imperishable, auspicious worlds of Brahma. Accept them all that are mine (obtained through my penance)

S
Sarabhanga
R
Rama
B
Brahma (Brahmaloka)
H
Heaven (Nakapṛṣṭha)
L
Lokas (worlds/realms)

FAQs

The dharmic impulse to give: the sage treats spiritual merit as something that can be offered in generosity to a worthy recipient.

Śarabhaṅga tells Rāma of the realms he has attained by austerity and offers them to him to accept.

Śarabhaṅga’s magnanimity (udāratā) and recognition of worthiness, offering the fruits of his tapas.