HomeRamayanaAranya KandaSarga 5Shloka 21
Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

शरभङ्गाश्रमगमनम् तथा इन्द्रदर्शनम्

Approach to Sarabhanga’s Hermitage and the Vision of Indra

ततस्समभिगच्छन्तं प्रेक्ष्य रामं शचीपतिः।शरभङ्गमनुप्राप्य विविक्त इदमब्रवीत्।।3.5.21।।

tatas samabhigacchantaṃ prekṣya rāmaṃ śacīpatiḥ |

śarabhaṅgam anuprāpya vivikte idam abravīt || 3.5.21 ||

ครั้นแล้วศจีปติ (พระอินทร์) ครั้นเห็นพระรามเสด็จมาใกล้ ก็เสด็จไปหาศรภังคะ แล้วตรัสถ้อยคำนี้เป็นการส่วนตัว

ततःthen
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रम-अव्यय (then/from there)
समभिगच्छन्तम्approaching
समभिगच्छन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसम्-अभि-गम् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकर्तरि कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifying रामम्; ‘approaching’
प्रेक्ष्यhaving seen
प्रेक्ष्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootप्र-ईक्ष् (धातु) + त्वा/ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having seen’
रामम्Rama
रामम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
शचीपतिःŚacī's lord (Indra)
शचीपतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशची + पति (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: शच्याः पतिः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Indra
शरभङ्गम्Sarabhanga
शरभङ्गम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशरभङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; object of अनुप्राप्य
अनुप्राप्यhaving reached
अनुप्राप्य:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootअनु-प्र-आप् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having reached’
विविक्तेin private
विविक्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootविविक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (स्थाने), सप्तमी, एकवचन; locative ‘in private’
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; object of अब्रवीत्
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (imperfect/past), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Instructing Lakshmana to wait , Rama went towards Sarabhanga's hermitage.

R
Rama
I
Indra (Shachipati)
S
Sachi
S
Sarabhanga

FAQs

Dharma of appropriate counsel: Indra chooses a private setting to communicate what concerns Rama’s mission, showing that truthful speech should also be timely, measured, and context-sensitive.

Indra notices Rama approaching and privately consults Sarabhanga before Rama arrives.

Discretion—Indra’s careful handling of sensitive matters.