Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

रावणस्य परिव्राजकवेषेण सीतासमीपगमनम्

Ravana Approaches Sita Disguised as a Mendicant

ह्रीः कीर्तिः श्रीश्शुभा लक्ष्मीरप्सरा वा शुभानने।।।।भूतिर्वा त्वं वरारोहे रतिर्वा स्वैरचारिणी।

hrīḥ kīrtiḥ śrīḥ śubhā lakṣmīr apsarā vā śubhānane | bhūtir vā tvaṃ varārohe ratir vā svairacāriṇī || 3.46.16 ||

โอ้ผู้มีพักตร์งามและกายอ่อนช้อย—ท่านคือหรี (ความละอายอันงาม) หรือคือกีรติ (เกียรติยศ) หรือคือศรี/ลักษมีผู้เป็นมงคล หรือเป็นอัปสรา? หรือท่านคือภูติ หรือคือรติผู้ดำเนินไปตามใจปรารถนา?

ह्रीःmodesty (personified)
ह्रीः:
प्रत्ययित-सम्बोधनार्थ विकल्प (Alternative identification)
TypeNoun
Rootह्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कीर्तिःfame (personified)
कीर्तिः:
विकल्प (Alternative)
TypeNoun
Rootकीर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
श्रीःŚrī
श्रीः:
विकल्प (Alternative)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शुभाauspicious
शुभा:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; श्रीः-विशेषण
लक्ष्मीःLakṣmī
लक्ष्मीः:
विकल्प (Alternative)
TypeNoun
Rootलक्ष्मी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अप्सराapsaras
अप्सरा:
विकल्प (Alternative)
TypeNoun
Rootअप्सरस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (प्रातिपदिक-रूपेण प्रथमा एकवचन 'अप्सरा')
वाor
वा:
समुच्चय/विकल्प (Coordinator)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक निपात (disjunctive particle 'or')
शुभ-आननेO beautiful-faced one
शुभ-आनने:
सम्बोधन (Vocative)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक) + आनन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; कर्मधारयः: शुभम् आननम् यस्याः सा
भूतिःprosperity (Bhūti)
भूतिः:
विकल्प (Alternative)
TypeNoun
Rootभूति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वाor
वा:
समुच्चय/विकल्प
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक निपात
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन; 2nd person pronoun
वर-आरोहेO lovely-figured one
वर-आरोहे:
सम्बोधन (Vocative)
TypeAdjective
Rootवर (प्रातिपदिक) + आरोह (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; तत्पुरुषः: वरम् आरोहणम्/आरोहः यस्याः सा (one with excellent ascent/beautiful hips/figure)
रतिःRati
रतिः:
विकल्प (Alternative)
TypeNoun
Rootरति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वाor
वा:
समुच्चय/विकल्प
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक निपात
स्वैर-चारिणीfree-moving/at-will
स्वैर-चारिणी:
कर्तृविशेषण (Adjectival to subject)
TypeAdjective
Rootस्वैर (प्रातिपदिक) + चारिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः: स्वैरेण चरति इति (moving at will); त्वम्-विशेषण

O lady with a beautiful face, with lovely thighs, are you 'hri', shyness personified? Are you the auspicious lovely Lakshmi, the goddess of wealth? Are you the goddess of fame? Are you an apsara? Are you Bhuti, the goddess of fortune? Or are you Rati, the goddess of love moving at your free will ?

R
Rāvaṇa
S
Sītā
K
Kīrti
Ś
Śrī
L
Lakṣmī
A
Apsaras

FAQs

It shows how adharma employs exaggerated praise to blur truth; Dharma values satya and clarity—identity and intention should not be obscured by seductive rhetoric.

Rāvaṇa continues his verbal enticement, comparing Sītā to divine personifications and celestial beings.

Sītā’s elevated, ‘goddess-like’ qualities are acknowledged even by an enemy—foreshadowing her steadfast moral strength.