Next Verse

Shloka 1

रावणस्य परिव्राजकवेषेण सीतासमीपगमनम्

Ravana Approaches Sita Disguised as a Mendicant

तया परुषमुक्तस्तु कुपितो राघवानुजः।स विकाङ्क्षन्भृशं रामं प्रतस्थे नचिरादिव।।।।

tayā paruṣam uktaḥ tu kupito rāghavānujaḥ | sa vikāṅkṣan bhṛśaṃ rāmaṃ pratasthē na cirād iva || 3.46.1 ||

ถูกถ้อยคำแข็งกร้าวนั้นทิ่มแทง พระอนุชาของพระรามก็พิโรธ; แต่ด้วยความห่วงใยพระรามอย่างยิ่ง จึงออกเดินทางทันทีไม่ชักช้า

tataḥthen
tataḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: then)
tubut
tu:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक अव्यय
sītāmSita
sītām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsītā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
abhivādyahaving saluted
abhivādya:
Kriyā (क्रिया-पूर्वक)
TypeVerb
Rootabhi + vad (धातु)
Formल्यप्/क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having saluted’
lakṣmaṇaḥLakshmana
lakṣmaṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootlakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
kṛtāñjaliḥwith folded hands
kṛtāñjaliḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkṛta-añjali (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी/कर्मधारयार्थे तत्पुरुषः: कृतः अञ्जलिः येन (hands folded)
kiñcita little
kiñcit:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkiñcit (सर्वनाम/अव्ययवत्)
Formपरिमाणार्थक अव्ययवत् (a little)
abhipraṇamyahaving bowed
abhipraṇamya:
Kriyā (क्रिया-पूर्वक)
TypeVerb
Rootabhi + pra + nam (धातु)
Formल्यप्/क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having bowed’
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
anvīkṣamāṇaḥlooking at
anvīkṣamāṇaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootanu + īkṣ (धातु)
Formशानच्-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present middle participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘looking at’
bahuśaḥmany times
bahuśaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootbahuśaḥ (अव्यय)
Formआवृत्त्यर्थक अव्यय (often/many times)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
maithilīmMaithili (Sita)
maithilīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmaithilī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
jagāmawent
jagāma:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootgam (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
rāmasyaof Rama
rāmasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
samīpamnear, vicinity
samīpam:
Karma (कर्म/goal)
TypeNoun
Rootsamīpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; गत्यर्थे कर्म (goal)
ātmavānself-possessed
ātmavān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootātmavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण lakṣmaṇaḥ-शब्दस्य

Lakshmana, brother of Rama, hurt by the harsh words of Sita, hastened with Rama's well-being in mind.

L
Lakṣmaṇa
R
Rāma

FAQs

Dharma is prioritizing duty over wounded pride: though angered by Sītā’s harshness, Lakṣmaṇa acts for Rāma’s safety, placing obligation above emotion.

After Sītā’s sharp reproach, Lakṣmaṇa leaves the hut to seek Rāma, driven by concern that something has happened to him.

Loyalty and service (sevā-bhāva): Lakṣmaṇa’s foremost impulse is Rāma’s welfare.