Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

आरण्यकाण्डे चतुस्त्रिंशः सर्गः

Śūrpaṇakhā Reports to Rāvaṇa; Rāma’s Might and Sītā’s Description

अमर्षी दुर्जयो जेता विक्रान्तो बुद्धिमान्बली।रामस्य दक्षिणो बाहुर्नित्यं प्राणो बहिश्चरः।।।।

amarṣī durjayo jetā vikrānto buddhimān balī | rāmasya dakṣiṇo bāhur nityaṃ prāṇo bahiścaraḥ ||

เขาเดือดดาลต่อความอยุติธรรม ยากจะปราบ เป็นผู้มีชัย กล้าหาญ รอบรู้ และทรงพละกำลัง เป็นดั่งแขนขวาของพระราม ประหนึ่งชีวิตของพระองค์ที่เคลื่อนไหวอยู่ภายนอกเสมอ

amarṣīimpatient/irascible
amarṣī:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootamarṣin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; lakṣmaṇaḥ (implicit) विशेषणम्
durjayaḥinvincible
durjayaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdur-jaya (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (‘hard to conquer’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
jetāconqueror
jetā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Root√ji (धातु)
Formकृदन्त (तृच्/agent noun); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
vikrāntaḥvaliant/striding forth
vikrāntaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvi-√kram (धातु)
FormPPP/क्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
buddhimānintelligent
buddhimān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbuddhi (प्रातिपदिक)
Formमतुप्-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
balīstrong
balī:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbala (प्रातिपदिक)
Formइन्-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
rāmasyaof Rāma
rāmasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
dakṣiṇaḥright
dakṣiṇaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdakṣiṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; bāhuḥ-विशेषणम्
bāhuḥarm
bāhuḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootbāhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
nityamalways
nityam:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootnitya (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
prāṇaḥlife-breath/life
prāṇaḥ:
Pradhāna (प्रधान/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootprāṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; bāhuḥ इत्यस्य उपमा/समानााधिकरण-भावः
bahiścaraḥmoving outside (ever active)
bahiścaraḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbahis (अव्यय) + cara (√car, धातु; प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (‘moving outside’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; bāhuḥ/prāṇaḥ इत्यस्य विशेषणम्

He is impatient, invincible, victorious, bold, intelligent and strong. He is even the right hand of Rama, his outer life.

L
Lakṣmaṇa
R
Rāma
Ś
Śūrpaṇakhā
R
Rāvaṇa

FAQs

Righteous leadership is sustained by loyal, capable support; dharma is not solitary but upheld through trusted allies who act as one’s strength.

Śūrpaṇakhā intensifies her description of Lakṣmaṇa’s prowess to caution Rāvaṇa about the brothers’ combined power.

Protective strength joined with intelligent service—Lakṣmaṇa as the active extension of Rāma’s will.