Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

आरण्यकाण्डे चतुस्त्रिंशः सर्गः

Śūrpaṇakhā Reports to Rāvaṇa; Rāma’s Might and Sītā’s Description

ऋषीणामभयं दत्तं कृतक्षेमाश्च दण्डकाः।।।।एका कथञ्चिन्मुक्ताहं परिभूय महात्मना।स्त्रीवधं शङ्कमानेन रामेण विदितात्मना।।।।

ṛṣīṇām abhayaṃ dattaṃ kṛta-kṣemāś ca daṇḍakāḥ | ekā kathañcin muktāhaṃ paribhūya mahātmanā | strī-vadhaṃ śaṅkamānena rāmeṇa viditātmanā ||

เหล่าฤๅษีได้รับความคุ้มครอง และป่าทัณฑกะก็กลับคืนสู่ความร่มเย็นเป็นสุข แม้ข้าจะถูกพระรามผู้มีมหาตมัน—ผู้รู้ตนและลังเลต่อการฆ่าสตรี—ทำให้ขายหน้า ข้าก็ยังรอดชีวิตออกมาได้เพียงลำพังอย่างใดอย่างหนึ่ง

ṛṣīṇāmfor/of the seers
ṛṣīṇām:
Sampradāna (सम्प्रदान/Beneficiary, genitive usage)
TypeNoun
Rootṛṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
abhayamfearlessness/safety
abhayam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootabhaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
dattamgiven
dattam:
Kriyā (क्रिया/Predication)
TypeVerb
Root√dā (धातु)
Formकृदन्त (PPP/क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; abhayam इत्यस्य विशेषणवत्/विधेयम्
kṛta-kṣemāḥmade safe/peace restored
kṛta-kṣemāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkṛta (√kṛ, धातु; कृदन्त) + kṣema (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (‘made secure’); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; daṇḍakāḥ-विशेषणम्
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
daṇḍakāḥthe Daṇḍaka (forest region)
daṇḍakāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootdaṇḍaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (वन-प्रदेशवाचकः)
ekāalone/only (one)
ekā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; aham इत्यस्य विशेषणम्
kathañcitsomehow
kathañcit:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootkathañcit (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
muktāreleased/spared
muktā:
Kriyā (क्रिया/Predication)
TypeVerb
Root√muc (धातु)
Formकृदन्त (PPP/क्त); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; aham इत्यस्य विधेयम्
ahamI
aham:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
paribhūyahaving insulted/overpowered
paribhūya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootpari-√bhū (धातु)
Formअव्ययभाव-कृदन्त (क्त्वा/gerund); ‘having insulted/overpowered’
mahātmanāby the great-souled one
mahātmanā:
Karta (कर्ता/Agent, instrumental with gerund)
TypeNoun
Rootmahātman (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (‘one whose self is great’); पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
strī-vadhamwoman-slaying
strī-vadham:
Karma (कर्म/Object of fearing)
TypeNoun
Rootstrī (प्रातिपदिक) + vadha (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (‘killing of a woman’); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
śaṅkamānenabeing hesitant/fearing
śaṅkamānena:
Hetu/Prayojaka-bhāva (हेतु/Reason, participial qualifier)
TypeVerb
Root√śaṅk (धातु)
Formकृदन्त (शतृ/वर्तमान-कृदन्त, present active participle); पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; rāmeṇa इत्यस्य विशेषणम्
rāmeṇaby Rāma
rāmeṇa:
Karta (कर्ता/Agent)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
viditātmanāby the self-knowing one
viditātmanā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvidita (√vid, धातु; कृदन्त) + ātman (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (‘one whose self is known’ = self-knowing); पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; rāmeṇa-विशेषणम्

Sages have been assured safety. Peace has been restored to Dandaka forest. As Rama, the great soul, who knows the self, hesitated to kill a woman, I was alone saved after this humiliation.

Ś
Śūrpaṇakhā
R
Rāma
D
Daṇḍaka
ṛṣis (seers)

FAQs

Rāma’s dharma is portrayed as protection of sages and restoration of peace, tempered by moral hesitation to kill a woman—restraint even toward an aggressor.

Śūrpaṇakhā recounts to Rāvaṇa how Rāma’s presence made Daṇḍaka safe for seers and how she survived despite being disgraced.

Rāma’s self-knowledge and restraint (hesitation in strī-vadha) alongside his protective duty toward the vulnerable.