Previous Verse

Shloka 41

खरवधः — The Slaying of Khara

Janasthana Battle Climax

ततस्तु तं राक्षससङ्घमर्दनं सभाज्यमानं मुदितैर्महर्षिभिः।पुनः परिष्वज्य शशिप्रभानना बभूव हृष्टा जनकात्मजा तदा।।।।

tatas tu taṃ rākṣasa-saṅgha-mardanaṃ sabhājyamānaṃ muditair maharṣibhiḥ | punaḥ pariṣvajya śaśi-prabhānanā babhūva hṛṣṭā janakātmajā tadā ||

แล้วธิดาแห่งชนก ผู้มีพักตร์ผ่องดังจันทร์ ได้โอบกอดพระองค์อีกครั้ง—พระองค์ผู้บดขยี้หมู่รากษส—ขณะที่มหาฤษีผู้เปี่ยมปีติพากันสักการะถวายเกียรติ และนางก็ยินดีอย่างยิ่งในกาลนั้น

ततःthen
ततः:
Adhikarana (अधिकरण/temporal)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-प्रभव)
Formअव्यय; काल/अनन्तरार्थक (then)
तुand/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
राक्षससङ्घमर्दनम्crusher of the demon-host
राक्षससङ्घमर्दनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक) + सङ्घ (प्रातिपदिक) + मर्दन (प्रातिपदिक; √मृद्/मर्द्)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (राक्षससङ्घस्य मर्दनः)
सभाज्यमानम्being honored
सभाज्यमानम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootसम् + भाज् (धातु)
Formवर्तमानकाले कर्मणि-प्रयोगे शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present passive participle); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘तम्’ इत्यस्य विशेषणम्
मुदितैःjoyful
मुदितैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootमुदित (प्रातिपदिक; √मुद्)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘महर्षिभिः’ इत्यस्य विशेषणम्
महर्षिभिःby great sages
महर्षिभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
पुनःagain
पुनः:
Adhikarana (अधिकरण/temporal)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्त्यर्थक (again)
परिष्वज्यhaving embraced
परिष्वज्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि + स्वज् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)
शशिप्रभाननाshe whose face is moon-bright
शशिप्रभानना:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशशि (प्रातिपदिक) + प्रभा (प्रातिपदिक) + आनन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः (शशिप्रभं आननं यस्याः सा)
बभूवbecame
बभूव:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
हृष्टाdelighted
हृष्टा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootहृष्ट (प्रातिपदिक; √हृष्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृविशेषणम्
जनकात्मजाJanaka's daughter (Sītā)
जनकात्मजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजनक (प्रातिपदिक) + आत्मजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः
तदाthen/at that time
तदा:
Adhikarana (अधिकरण/temporal)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (at that time)

Sita, daughter of Janaka, was happy to see the demons killed by Rama who himself was unhurt.

S
Sītā (Janakātmajā)
R
Rāma
M
Maharṣis
R
Rākṣasas

FAQs

Righteous protection is publicly honored, and loving bonds are strengthened when dharma is upheld; social and familial harmony follow the defeat of adharma.

Sītā embraces Rāma again as the sages rejoice and pay him respect, concluding the episode and the sarga.

Rāma’s role as defender of the sages, and Sītā’s affectionate steadfastness aligned with dharmic outcomes.