Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

शूर्पणखाया आगमनम्

Surpanakha Approaches Rama

सिंहोरस्कं महाबाहुं पद्मपत्रनिभेक्षणम्।आजानुबाहुं दीप्तास्यमतीव प्रियदर्शनम्।।3.17.7।।गजविक्रान्तगमनं जटामण्डलधारिणम्।सुकुमारं महासत्त्वं पार्थिवव्यञ्जनान्वितम्।।3.17.8।।राममिन्दीवरश्यामं कन्दर्पसदृशप्रभम्।बभूवेन्द्रोपमं दृष्ट्वा राक्षसी काममोहिता।।3.17.9।।

siṃhoraskaṃ mahābāhuṃ padmapatranibhekṣaṇam | ājānubāhuṃ dīptāsyam atīva priyadarśanam || gajavikrāntagamanaṃ jaṭāmaṇḍaladhāriṇam | sukumāraṃ mahāsattvaṃ pārthivavyañjanānvitam || rāmam indīvaraśyāmaṃ kandarpasadṛśaprabham | babhūvendropamaṃ dṛṣṭvā rākṣasī kāmamohitā ||

เมื่อเห็นพระรามผู้มีอกผายไหล่ผึ้งดั่งราชสีห์ มีพระเนตรดั่งกลีบบัว และงดงามดั่งกามเทพ นางยักษ์ก็หลงใหลด้วยความรัก

jaṭīmatted-haired (man)
jaṭī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootjaṭin (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga, Prathamā, Ekavacana; 'one with matted hair'
tāpasa-rūpeṇain the form of an ascetic
tāpasa-rūpeṇa:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottāpasa (प्रातिपदिक) + rūpa (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Tṛtīyā (3rd/तृतीया), Ekavacana; तत्पुरुषः (tāpasasya rūpeṇa)
sa-bhāryaḥwith (your) wife
sa-bhāryaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsa (सह/अव्यय-प्रातिपदिक) + bhāryā (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga, Prathamā, Ekavacana; अव्ययीभावः (bhāryayā saha)
śara-cāpa-dhṛtbearing arrows and bow
śara-cāpa-dhṛt:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootśara (प्रातिपदिक) + cāpa (प्रातिपदिक) + dhṛ (धातु)
FormPumliṅga, Prathamā, Ekavacana; कृदन्तः: धृ-धातोः क्विप्/क्विन्-प्रत्ययान्त 'dhṛt' = 'bearing'; तत्पुरुषः (śaracāpaṃ dhṛt)
āgataḥ(you have) come
āgataḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootā-gam (धातु)
FormKṛdanta: past participle (क्त, PPP) from ā+gam; Pumliṅga, Prathamā, Ekavacana; used predicatively with tvam
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPumliṅga, Prathamā, Ekavacana; 2nd person pronoun
imamthis
imam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPumliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; सर्वनाम-विशेषण
deśamplace, region
deśam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdeśa (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
kathamhow
katham:
Prashna (प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण (interrogative adverb)
rākṣasa-sevitamhaunted/inhabited by demons
rākṣasa-sevitam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootrākṣasa (प्रातिपदिक) + sevita (कृदन्त/प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā, Ekavacana; तत्पुरुषः (rākṣasaiḥ sevitam)
kimwhat?
kim:
Prashna (प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रश्नार्थक (interrogative used adverbially)
āgamana-kṛtyampurpose of coming
āgamana-kṛtyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootāgamana (प्रातिपदिक) + kṛtya (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Prathamā/ Dvitīyā, Ekavacana (context: predicate/asked object); तत्पुरुषः (āgamanasya kṛtyam)
teyour
te:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormṢaṣṭhī (6th/षष्ठी) or Caturthī (4th) Ekavacana; here genitive 'of you/your'
tattvamtruth
tattvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottattva (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā, Ekavacana
ākhyātumto tell
ākhyātum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootā-khyā (धातु)
FormTumun-infinitive (तुमुन्), 'to tell'
arhasiyou ought/are fit
arhasi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootarh (धातु)
FormLaṭ (लट्, Present), Madhyama-puruṣa (2nd), Ekavacana; parasmaipada

Thus addressed, Rama, skilled in speech, laughed and started speaking to that woman of bewitching eyes.इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे सप्तदशस्सर्गः।।Thus ends the seventeenth sarga of Aranyakanda of the holy Ramayana the first epic composed by sage Valmiki.

R
Rāma
Ś
Śūrpaṇakhā (implied as rākṣasī)
I
Indra
K
Kandarpa (Kāma)

FAQs

Uncontrolled kāma (desire) clouds discernment; dharma requires mastery over attraction and the ability to see persons rightly, not as objects of impulse.

The poet describes Rāma’s appearance in detail to explain why Śūrpaṇakhā becomes infatuated and approaches him with improper intent.

Rāma’s royal-luminous bearing even in exile—outer splendour reflecting inner steadiness—contrasted with Śūrpaṇakhā’s desire-driven delusion.