Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

शूर्पणखाया आगमनम्

Surpanakha Approaches Rama

सिंहोरस्कं महाबाहुं पद्मपत्रनिभेक्षणम्।आजानुबाहुं दीप्तास्यमतीव प्रियदर्शनम्।।3.17.7।।गजविक्रान्तगमनं जटामण्डलधारिणम्।सुकुमारं महासत्त्वं पार्थिवव्यञ्जनान्वितम्।।3.17.8।।राममिन्दीवरश्यामं कन्दर्पसदृशप्रभम्।बभूवेन्द्रोपमं दृष्ट्वा राक्षसी काममोहिता।।3.17.9।।

siṃhoraskaṃ mahābāhuṃ padmapatranibhekṣaṇam | ājānubāhuṃ dīptāsyam atīva priyadarśanam || gajavikrāntagamanaṃ jaṭāmaṇḍaladhāriṇam | sukumāraṃ mahāsattvaṃ pārthivavyañjanānvitam || rāmam indīvaraśyāmaṃ kandarpasadṛśaprabham | babhūvendropamaṃ dṛṣṭvā rākṣasī kāmamohitā ||

เมื่อเห็นพระรามผู้มีอกผายไหล่ผึ้งดั่งราชสีห์ มีพระเนตรดั่งกลีบบัว และงดงามดั่งกามเทพ นางยักษ์ก็หลงใหลด้วยความรัก

sumukhamhandsome-faced
sumukham:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + mukha (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; कर्मधारयः (śobhanaṃ mukham yasya)
durmukhīthe ugly-faced (woman)
durmukhī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdur (उपसर्ग/अव्यय) + mukhī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; कर्तृपद (the ugly-faced one)
rāmamRama
rāmam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
vṛtta-madhyamslender-waisted
vṛtta-madhyam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvṛtta (कृदन्त/प्रातिपदिक) + madhya (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā, Ekavacana; कर्मधारयः (vṛttaṃ madhyaṃ yasya)
mahodarīthe big-bellied (woman)
mahodarī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + udarī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; कर्मधारयः (mahat udaram yasyāḥ)
viśāla-akṣamlarge-eyed
viśāla-akṣam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootviśāla (प्रातिपदिक) + akṣa (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; कर्मधारयः (viśāle akṣī yasya)
virūpa-akṣīthe deformed-eyed (woman)
virūpa-akṣī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvirūpa (प्रातिपदिक) + akṣī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; कर्मधारयः (virūpe akṣī yasyāḥ)
sukeśamwith beautiful hair
sukeśam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsu (अव्यय) + keśa (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga, Dvitīyā, Ekavacana; कर्मधारयः (śobhanāḥ keśāḥ yasya)
tāmra-mūrdhajāthe copper-haired (woman)
tāmra-mūrdhajā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottāmra (प्रातिपदिक) + mūrdhaja (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; कर्मधारयः (tāmraḥ mūrdhajaḥ yasyāḥ)
prīti-rūpamlovely in appearance
prīti-rūpam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootprīti (प्रातिपदिक) + rūpa (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā, Ekavacana; तत्पुरुषः (prītyā yuktaṃ rūpam)
virūpāugly
virūpā:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvirūpā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana
she
:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; सर्वनाम
susvaramsweet-voiced
susvaram:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsu (अव्यय) + svara (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā, Ekavacana; कर्मधारयः (śobhanaḥ svaraḥ yasya)
bhairava-svarāthe shrill-voiced (woman)
bhairava-svarā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhairava (प्रातिपदिक) + svarā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; कर्मधारयः (bhairavaḥ svaraḥ yasyāḥ)
taruṇamyoung
taruṇam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roottaruṇa (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
dāruṇācruel, dreadful
dāruṇā:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootdāruṇa (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana
vṛddhāold woman
vṛddhā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvṛddhā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana
dakṣiṇamkind, favorable
dakṣiṇam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootdakṣiṇa (प्रातिपदिक)
FormPumliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
vāma-bhāṣiṇīthe perverse-speaking (woman)
vāma-bhāṣiṇī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvāma (प्रातिपदिक) + bhāṣinī (प्रातिपदik)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; कर्मधारयः (vāmaṃ bhāṣate iti)
nyāya-vṛttamrighteous in conduct
nyāya-vṛttam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootnyāya (प्रातिपदिक) + vṛtta (कृदन्त/प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā, Ekavacana; तत्पुरुषः (nyāyena vṛttaḥ)
su-durvṛttāvery wicked (woman)
su-durvṛttā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsu (अव्यय) + durvṛtta (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; कर्मधारयः (atiśayena durvṛttā)
priyamdear, pleasing
priyam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootpriya (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā, Ekavacana
a-priya-darśanāunpleasant to look at
a-priya-darśanā:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Roota (नञ्) + priya (प्रातिपदिक) + darśanā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; नञ्-समास/कर्मधारयः (apriyaṃ darśanam yasyāḥ)
śarīra-ja-samāviṣṭāovercome by lust
śarīra-ja-samāviṣṭā:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootśarīra (प्रातिपदिक) + ja (कृदन्त/प्रातिपदिक) + sam-ā-viṣṭa (कृदन्त/प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; तत्पुरुषः: śarīraja = 'bodily-born' (lust), tena samāviṣṭā = possessed/overcome
rākṣasīthe demoness
rākṣasī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrākṣasī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana
vākyamwords, speech
vākyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvākya (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā, Ekavacana
abravītsaid
abravīt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbrū (धातु)
FormLaṅ (लङ्, Imperfect/Past), Prathama-puruṣa (3rd), Ekavacana; parasmaipada

Thus addressed, Rama, skilled in speech, laughed and started speaking to that woman of bewitching eyes.इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे सप्तदशस्सर्गः।।Thus ends the seventeenth sarga of Aranyakanda of the holy Ramayana the first epic composed by sage Valmiki.

R
Rāma
Ś
Śūrpaṇakhā (implied as rākṣasī)
I
Indra
K
Kandarpa (Kāma)

FAQs

Uncontrolled kāma (desire) clouds discernment; dharma requires mastery over attraction and the ability to see persons rightly, not as objects of impulse.

The poet describes Rāma’s appearance in detail to explain why Śūrpaṇakhā becomes infatuated and approaches him with improper intent.

Rāma’s royal-luminous bearing even in exile—outer splendour reflecting inner steadiness—contrasted with Śūrpaṇakhā’s desire-driven delusion.