Shloka 32
हेमन्तवर्णनम् तथा भरतधर्मनिष्ठा-चिन्तनम्
Winter Description and Reflection on Bharata’s Devotion
पद्मपत्रेक्षणो वीरश्श्यामो निरुदरो महान्।धर्मज्ञ स्सत्यवादी च ह्रीनिषेधो जितेन्द्रियः।।3.16.31।।प्रियाभिभाषी मधुरो दीर्घबाहुररिन्दमः।सन्त्यज्य विविधान्भोगानार्यं सर्वात्मना श्रितः।।3.16.32।।
padmapatrekṣaṇo vīraḥ śyāmo nirudaro mahān | dharmajñaḥ satyavādī ca hrīniṣedho jitendriyaḥ || priyābhibhāṣī madhuro dīrghabāhur arindamaḥ | santyajya vividhān bhogān āryaṃ sarvātmanā śritaḥ ||
ถ้อยคำนี้กล่าวย้ำคำสรรเสริญเดิมว่า ภรตะเป็นวีรบุรุษ ดวงตาดุจกลีบบัว ผิวเข้ม สง่างาม ไร้ความหยาบคาย มีหิริโอตตัปปะ สำรวมอินทรีย์ รู้ธรรม และสัตย์วาจา พูดจาไพเราะอ่อนหวาน แขนยาว ปราบศัตรูได้; เขาละทิ้งความสุขสำราญนานาประการ แล้วอุทิศตนทั้งสิ้นเข้าพึ่งพระองค์โดยแท้
He has a blue complexion, a pair of eyes like lotus petals, a thin waist and long arms. He is selfrestrained, softspoken, sweettempered and truthful. He knows his duty and maintains a low profile. A subduer of enemies, he is heroic and great. Such Bharata has given up the diverse pleasures of life and has surrendered himself to you with all his soul.
FAQs
The ethical focus remains steadfast character: dharma and truth are not occasional acts but consistent traits worthy of repetition and emphasis.
A repetition/duplication occurs in the Southern Recension presentation, reinforcing Lakṣmaṇa’s praise of Bharata before the dialogue moves on.
Bharata’s unwavering self-restraint and loyalty, framed as a complete surrender to righteous duty.