Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

हेमन्तवर्णनम् तथा भरतधर्मनिष्ठा-चिन्तनम्

Winter Description and Reflection on Bharata’s Devotion

अवश्यायतमोनद्धा नीहारतमसाऽवृताः।प्रसुप्ता इव लक्ष्यन्ते विपुष्पा वनराजयः।।।।

avaśyāyatamonaddhā nīhāratamasāvṛtāḥ |

prasuptā iva lakṣyante vipuṣpā vanarājayaḥ ||

แนวพงไพรซึ่งบัดนี้ไร้ดอกไม้ ปรากฏประหนึ่งหลับใหล—ถูกห่อหุ้มด้วยความมืดมัวแห่งน้ำค้าง และถูกม่านหมอกอันครึ้มคลุมไว้

अवश्याय-तमः-नद्धाःwrapped in dewy darkness
अवश्याय-तमः-नद्धाः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअवश्याय (प्रातिपदिक) + तमस् (प्रातिपदिक) + नद्ध (कृदन्त; √नह् (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (अवश्यायस्य तमः तेन नद्धाः/आवृताः)
नीहार-तमसाby the gloom of mist
नीहार-तमसा:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनीहार (प्रातिपदिक) + तमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुषः (नीहारस्य तमः)
आवृताःcovered
आवृताः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Root√वृ (धातु) (आ उपसर्ग)
Formभूतकृदन्त (क्त/Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; वनराजयः इति विशेषण
प्रसुप्ताःasleep
प्रसुप्ताः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Root√स्वप् (धातु) (प्र उपसर्ग)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; उपमायाम्
इवas if
इव:
सम्बन्ध (Comparison/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा-वाचक
लक्ष्यन्तेappear/are seen
लक्ष्यन्ते:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√लक्ष् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive sense: are seen/appear)
विपुष्पाःflowerless
विपुष्पाः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविपुष्प (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; वनराजयः इति विशेषण
वन-राजयःforest ranges
वन-राजयः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक) + राजि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः (वनस्य राजयः = forest-ranges/lines)

The flowerless forest ranges appear as if they are asleep, enveloped in the darkness of frost and snow .

FAQs

A quiet reminder of impermanence: seasons change and outward beauty fades and returns. Dharma trains one to endure change without losing inner steadiness and truthfulness (satya) in conduct.

Rama paints the wintry dawn: fog and dew make the flowerless forest look as if sleeping.

Reflectiveness—seeing deeper patterns (time, season, change) rather than reacting only to surface loss.