Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

अगस्त्याश्रमप्रवेशः तथा दिव्यायुधप्रदानम्

Entry into Agastya’s Hermitage and the Gift of Divine Weapons

स तत्र ब्रह्मणः स्थानमग्नेः स्थानं तथैव च।।।।विष्णोः स्थानं महेन्द्रस्य स्थानं चैव विवस्वतः।सोमस्थानं भगस्थानं स्थानं कौबेरमेव च।।।।दातुर्विधातुः स्थानेच वायोः स्थानं तथैव च।नागराजस्य च स्थानमनन्तस्य महात्मनः।।।।स्थानं तथैव गायत्र्या वसूनां स्थानमेव च।स्थानं च पाशहस्तस्य वरुणस्य महात्मनः।।।।कार्तिकेयस्य च स्थानं धर्मस्थानं च पश्यति।

sa tatra brahmaṇaḥ sthānam agneḥ sthānaṃ tathaiva ca |

viṣṇoḥ sthānaṃ mahendrasya sthānaṃ caiva vivasvataḥ |

somasthānaṃ bhagasthānaṃ sthānaṃ kauberam eva ca |

dhātur vidhātuḥ sthāne ca vāyoḥ sthānaṃ tathaiva ca |

nāgarājasya ca sthānam anantasya mahātmanaḥ |

sthānaṃ tathaiva gāyatryā vasūnāṃ sthānam eva ca |

sthānaṃ ca pāśahastasya varuṇasya mahātmanaḥ |

kārtikeyasya ca sthānaṃ dharmasthānaṃ ca paśyati ||

ที่นั่นพระองค์ทอดพระเนตรสถานที่อันศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลาย: สถานแห่งพระพรหม สถานแห่งพระอัคนี และสถานแห่งพระวิษณุ พระมหินทร และพระวิวัสวัต; สถานแห่งพระโสม พระภคะ และพระกุเบร; สถานแห่งธาตฤและวิธาตฤ และสถานแห่งพระวายุ; สถานแห่งพญานาคผู้ยิ่งใหญ่ อนันตะ; สถานแห่งคายตรีและหมู่วสุ; สถานแห่งพระวรุณมหาตมะ ผู้ทรงบาศ; และยังทอดพระเนตรสถานแห่งพระการ์ตติเกยะ และสถานแห่งพระธรรมด้วย

सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (there)
ब्रह्मणःof Brahma
ब्रह्मणः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of Brahmā’
स्थानम्place
स्थानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘place/seat’
अग्नेःof Agni
अग्नेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of Agni’
स्थानम्place
स्थानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (so/likewise)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (just/indeed)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (and)
विष्णोःof Vishnu
विष्णोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of Viṣṇu’
स्थानम्place
स्थानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
महेन्द्रस्यof Mahendra (Indra)
महेन्द्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमहेन्द्र (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महा + इन्द्र); पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of great Indra’
स्थानम्place
स्थानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
एवalso/indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
विवस्वतःof the Sun (Vivasvat)
विवस्वतः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविवस्वत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of Vivasvat (Sun)’
सोमस्थानम्the Moon's place
सोमस्थानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसोम+स्थान (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सोमस्य स्थानम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
भगस्थानम्Bhaga's place
भगस्थानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभग+स्थान (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (भगस्य स्थानम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
स्थानम्place
स्थानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कौबेरम्Kubera's
कौबेरम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootकौबेर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘belonging to Kubera’ (स्थानम् इति विशेषणम्)
एवalso/indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
धातुःof Dhatr
धातुः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootधातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन (छन्दसि/पाठभेदे प्रथमा-रूपवत् दृश्यते); अर्थतः ‘of Dhātṛ’
विधातुःof Vidhatr
विधातुः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविधातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of Vidhātṛ’
स्थानम्place
स्थानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
वायोःof Vayu
वायोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of Vāyu’
स्थानम्place
स्थानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
नागराजस्यof the serpent king
नागराजस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनागराज (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (नागानां राजा); पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of the serpent-king’
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
स्थानम्place
स्थानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अनन्तस्यof Ananta
अनन्तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअनन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of Ananta’
महात्मनःof the great soul
महात्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of the great-souled’ (अनन्तस्य विशेषणम्)
स्थानम्place
स्थानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
गायत्र्याof Gayatri
गायत्र्या:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगायत्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (छन्दसि/पाठभेदे षष्ठ्यर्थे); अर्थतः ‘of/for Gāyatrī’
वसूनाम्of the Vasus
वसूनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; ‘of the Vasus’
स्थानम्place
स्थानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
एवalso/indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
पाशहस्तस्यof the noose-handed one
पाशहस्तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपाशहस्त (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (पाशः हस्ते यस्य); पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of the one who has a noose in hand’
वरुणस्यof Varuna
वरुणस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of Varuṇa’
महात्मनःof the great soul
महात्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of the great-souled’ (वरुणस्य विशेषणम्)
कार्तिकेयस्यof Kartikeya
कार्तिकेयस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकार्तिकेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of Kārttikeya’
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
स्थानम्place
स्थानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
धर्मस्थानम्place of Dharma
धर्मस्थानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधर्म+स्थान (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (धर्मस्य स्थानम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
पश्यतिsees
पश्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट् (Present/लट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘sees’

Rama saw at the hermitage, the places (altars) of Brahma, Visnu, Agni (firegod), Indra, Sun, Moon, Bhaga, Kubera, Dhata (supreme spirit), Vidhata (creator Brahman), Vayu (Windgod), Ananta (great serpentking), Gayatri, Vasu Pasahasta, Varuna, Kartikeya and Dharma .

R
Rāma
Ā
āśrama (Agastya’s hermitage, implied)
B
Brahmā
A
Agni
V
Viṣṇu
I
Indra (Mahendra)
V
Vivasvat (Sun)
S
Soma
B
Bhaga
K
Kubera
V
Vāyu
A
Ananta (Nāgarāja)
V
Vasus
V
Varuṇa
K
Kārtikeya
D
Dharma

FAQs

Dharma as ordered worship and reverence: the hermitage embodies righteous life through established sacred stations, integrating devotion, discipline, and cosmic order.

Inside the hermitage, Rāma observes multiple consecrated places associated with major deities and Dharma itself, indicating the āśrama’s ritual completeness.

Rāma’s reverence and discernment—recognizing sacred order and honoring the spiritual culture of the hermitage.