Adhyaya 140

อัธยายะนี้สรรเสริญมหาตีรถะ ณ จุดบรรจบชื่อ “หิรัณยาสังคม” ในอุตตรขันฑะ พระมหาเทวะ (ศิวะ) ตรัสแก่พระเทวีอุมาเล่าเรื่องโบราณว่าแม่น้ำคงคาแยกเป็นเจ็ดสาย โดยสายที่เจ็ดมีนามว่า “หิรัณยา” ตีรถะแห่งนี้อยู่ใกล้ภูเขาสัตยวาน ระหว่างฤกษุและมัญชุมยะ การอาบน้ำและดื่มน้ำที่นั่นยกย่องว่าเป็นเครื่องทำลายบาป สถานที่นี้เชื่อมโยงกับวนัสถลี พระนารายณ์/หริ และเทวรูป “หิรัณยาสังคเมศวร” พร้อมระลึกถึงตบะของนร–นารายณ์และการประสูติของอุรวศี ผลบุญจากการอาบน้ำถูกกล่าวว่าเสมอด้วยการถวายโคกปิลาเป็นพันตัว การประกอบอัศวเมธสิบครั้ง การถือพรตในคราส และทุลาปุรุษทาน มีอุทาหรณ์ถึงตบะของหิรัณยाक्ष การที่ชนเมชัยได้กายดุจทอง และวิศวามิตรอาบน้ำชำระจนได้ถึงศิวโลก ทั้งยังประกาศว่าคุณแห่งตีรถะนี้เปิดแก่ผู้คนทุกวรรณะ