Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

The Vow of the Bed of Good Fortune (Saubhāgya-śayana) and the Saubhāgyāṣṭaka

त्र्यंबकायेति रुद्रस्य भवान्यै जंघयोर्युगम् । शिरो रुद्रेश्वरायेति विजयायै च जानुनी

tryaṃbakāyeti rudrasya bhavānyai jaṃghayoryugam | śiro rudreśvarāyeti vijayāyai ca jānunī

เปล่ง “ตรียัมพกายะ” แล้วถวายหน้าแข้งทั้งคู่แด่พระรุทระ; เปล่ง “ภวานี” แล้วถวายต้นขาทั้งคู่; เปล่ง “รุทเรศวรายะ” แล้วถวายเศียร; และเปล่ง “วิชัยา” แล้วถวายเข่าทั้งสอง

त्र्यम्बकायto Tryambaka
त्र्यम्बकाय:
Sampradana (सम्प्रदान) — ‘(नमः) त्र्यम्बकाय’ इत्यर्थे
TypeNoun
Rootत्र्यम्बक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन (Singular); मन्त्र-नाम (name used in mantra)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध) — वचन-चिह्न
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-समाप्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle: ‘thus’)
रुद्रस्यof Rudra
रुद्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध) — ‘of Rudra’
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
भवान्यैto Bhavānī
भवान्यै:
Sampradana (सम्प्रदान) — ‘(नमः) भवान्यै’ इत्यर्थे
TypeNoun
Rootभवानी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन (Singular)
जङ्घयोःof the shanks (lower legs)
जङ्घयोः:
Sambandha (सम्बन्ध) — अवयव-सम्बन्धः
TypeNoun
Rootजङ्घा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), षष्ठी/सप्तमी-द्विवचन (Gen./Loc. Dual); अत्र षष्ठी (of the shanks/legs) अधिकयुक्ता
युगम्pair
युगम्:
Karma (कर्म) — (अभिभूजयेत्/पूजयेत्) इत्यादि क्रियायाः कर्म (implied)
TypeNoun
Rootयुग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
शिरःhead
शिरः:
Karma (कर्म) — (पूजयेत्) इत्यस्य कर्म (implied)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया/प्रथमा-विभक्ति (Acc./Nom. 2nd/1st), एकवचन (Singular); अत्र द्वितीया (object) अधिकयुक्ता
रुद्रेश्वरायto Rudreśvara (Lord of Rudra / Rudra as Lord)
रुद्रेश्वराय:
Sampradana (सम्प्रदान) — ‘(नमः) रुद्रेश्वराय’ इत्यर्थे
TypeNoun
Rootरुद्र + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (रुद्रस्य ईश्वरः)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-समाप्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
विजयायैto Vijayā
विजयायै:
Sampradana (सम्प्रदान) — ‘(नमः) विजयायै’ इत्यर्थे
TypeNoun
Rootविजया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन (Singular)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (and)
जानुनीthe two knees
जानुनी:
Karma (कर्म) — (पूजयेत्) इत्यस्य कर्म (implied)
TypeNoun
Rootजानु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), द्विवचन (Dual)

Not explicitly stated in the provided excerpt (context likely an instructive narration within Sṛṣṭikhaṇḍa 29).

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Sandhi Resolution Notes: त्र्यंबकाय-इति = त्र्यम्बकाय + इति; रुद्रेश्वराय-इति = रुद्रेश्वराय + इति

R
Rudra
T
Tryambaka
B
Bhavānī
R
Rudreśvara
V
Vijayā

FAQs

It resembles a nyāsa-style mapping where specific body parts are associated with particular divine names/deities while reciting corresponding mantras.

The verse uses distinct epithets to invoke different aspects of the same deity (Śiva/Rudra), a common Purāṇic and mantra practice that emphasizes varied divine functions and forms.

It frames the body as sacred and cultivates devotion and mindfulness by consecrating one’s limbs and identity to divine presence through mantra and remembrance.