Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Raghuvara’s Royal Consecration

Rāma’s Coronation and Familial Reconciliation

इति सा विललापोच्चै रघुनाथस्मृतिं गता । न निवेद निजं किंचित्परकीयं विमोहिता । सुमुखोऽपि तथा दृष्ट्वा दुःखितां मातरं भृशम्

iti sā vilalāpoccai raghunāthasmṛtiṃ gatā | na niveda nijaṃ kiṃcitparakīyaṃ vimohitā | sumukho'pi tathā dṛṣṭvā duḥkhitāṃ mātaraṃ bhṛśam

ดังนั้นนางจึงร่ำไห้คร่ำครวญเสียงดัง ใจจมอยู่ในความระลึกถึงพระรฆุนาถะ มิได้บอกเรื่องของตนแม้แต่น้อย เพราะหลงผิดในสิ่งที่เป็นของผู้อื่น และสุุมุขะเองเมื่อเห็นมารดาทุกข์หนัก ก็พลอยสะเทือนใจ

इतिthus
इति:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formइत्यादि-समाप्त्यर्थक निपात (quotative particle: thus)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st) एकवचन; सर्वनाम
विललापlamented
विललाप:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि+√लप् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
उच्चैःaloud
उच्चैः:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootउच्चैः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb: loudly)
रघुनाथस्मृतिम्memory of Raghunatha (Rama)
रघुनाथस्मृतिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरघुनाथ-स्मृति (प्रातिपदिक; रघुनाथ + स्मृति)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd) एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (memory of Raghunatha)
गताhaving gone into / entered
गता:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootगत (प्रातिपदिक; √गम् (धातु) क्त)
Formकृदन्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st) एकवचन; कर्तरि (having gone/entered)
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक निपात (negation)
निवेदshe informed / reported
निवेद:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि+√विद् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद (निवेदयामास इत्यर्थे)
निजम्one's own
निजम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd) एकवचन; विशेषण
किञ्चित्anything
किञ्चित्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd) एकवचन; अनिश्चित सर्वनाम (anything)
परकीयम्belonging to another / foreign
परकीयम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरकीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd) एकवचन; विशेषण
विमोहिताdeluded
विमोहिता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootविमोहित (प्रातिपदिक; वि+√मुह् (धातु) क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st) एकवचन; विशेषण/कर्तृवाचक (deluded)
सुमुखःSumukha
सुमुखः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुमुख (प्रातिपदिक; सु + मुख)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st) एकवचन; कर्मधारय (one with a fair face; proper name)
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षार्थक निपात (also/even)
तथाthus
तथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb: thus/so)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya (Non-finite verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund): having seen
दुःखिताम्sorrowful
दुःखिताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootदुःखित (प्रातिपदिक; दुःख + क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd) एकवचन; विशेषण
मातरम्mother
मातरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd) एकवचन
भृशम्greatly
भृशम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formपरिमाणार्थक क्रियाविशेषण (adverb: greatly)

Narrator (third-person narration within the chapter)

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: shanta

Sandhi Resolution Notes: विललापोच्चै → विललाप + उच्चैः; किंचित्परकीयम् → किञ्चित् + परकीयम् (त् + प → त्प); सुमुखोऽपि → सुमुखः + अपि (विसर्ग-सन्धि: ः + अ → ओऽ).

R
Raghunātha (Rāma)
S
Sumukha

FAQs

Raghunātha is a common epithet of Śrī Rāma, the lord of the Raghu dynasty; the verse portrays a woman whose grief is intertwined with intense remembrance of Rāma.

It highlights loud lamentation, mental absorption in a revered figure (Rāma), and the confusion of being entangled in “what belongs to another,” alongside the compassionate impact of a mother’s sorrow on her son.

Yes: it depicts smṛti (remembrance) of the divine name/form even amid suffering, suggesting how devotion can dominate the mind during intense life experiences.