Previous Verse
Next Verse

Shloka 32

Account of Kāmākṣā (Bhavānī) at Āhicchatrā

पुनश्च हयमेधादि कार्यमारभ्य पावनम् । यशो वितन्वन्भुवने लोकान्रामोऽविता भयात्

punaśca hayamedhādi kāryamārabhya pāvanam | yaśo vitanvanbhuvane lokānrāmo'vitā bhayāt

แล้วอีกครั้ง พระองค์ทรงเริ่มประกอบพิธีอันชำระให้บริสุทธิ์ ตั้งแต่อัศวเมธเป็นต้น; พระรามทรงแผ่กิตติคุณไปทั่วโลก และทรงคุ้มครองประชาชนให้พ้นจากความหวาดกลัว

पुनःagain
पुनः:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकाल/क्रमवाचक-अव्यय (adverb: again)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
हयमेधादि(rites) beginning with the Aśvamedha
हयमेधादि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहयमेध (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (contextually: द्वितीया as qualifier), एकवचन; ‘beginning with the Aśvamedha’ (ādi as ‘etc.’)
कार्यंa task/rite to be done
कार्यं:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
आरभ्यhaving undertaken
आरभ्य:
Purvakala (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootआ+रभ् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund); ‘having begun/undertaking’
पावनम्purifying
पावनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootपावन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; विशेषण (of कार्यं)
यशःfame
यशः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयशस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
वितन्वन्spreading
वितन्वन्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootवि+तन् (धातु)
Formशतृ (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘spreading’
भुवनेin the world
भुवने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
लोकान्the people/worlds
लोकान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन
रामःRāma
रामः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
अविताprotector
अविता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअव् (धातु)
Formतृच् (agent noun); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘protector’
भयात्from fear
भयात्:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन

Unspecified narrator (contextual Purāṇic narration; specific dialogue speaker not indicated in the provided excerpt)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

Sandhi Resolution Notes: पुनः+च→पुनश्च; हयमेध+आदि→हयमेधादि; कार्यं+आरभ्य→कार्यमारभ्य; वितन्वन्+भुवने→वितन्वन्भुवने; लोकान्+रामः→लोकान्रामः; रामः+अविता→रामोऽविता

R
Rāma
A
Aśvamedha (hayamedha)

FAQs

It says that Rāma undertook purifying royal rites (starting with the Aśvamedha) and, as his fame spread, he protected his subjects from fear.

In Purāṇic idiom, major Vedic sacrifices are described as pāvana because they are believed to sanctify the performer and the realm, reinforcing dharma and social order.

It reflects rāja-dharma: the king’s duty is not only ritual piety but also providing security—removing fear and ensuring welfare for the people.