Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

Protection of Brāhmaṇas

एकदा गालवं राजा पप्रच्छ विनयान्वितः । केन पुण्येन जायेत पुत्रो वै करुणार्णव

ekadā gālavaṃ rājā papraccha vinayānvitaḥ | kena puṇyena jāyeta putro vai karuṇārṇava

ครั้งหนึ่ง พระราชาทรงนอบน้อมทูลถามฤๅษีกาลวะว่า “ด้วยบุญกุศลประการใด จึงจะได้โอรสผู้เป็นดุจมหาสมุทรแห่งกรุณาโดยแท้?”

एकदाonce
एकदा:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootएकदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (once/at one time)
गालवम्Gālava
गालवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगालव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
राजाthe king
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
पप्रच्छasked
पप्रच्छ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
विनयान्वितःendowed with humility
विनयान्वितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविनय (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त; अन्वि/इ-धातु)
Formतत्पुरुष-समास (विनयेन अन्वितः), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
केनby what
केन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
पुण्येनby merit
पुण्येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
जायेतwould be born
जायेत:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद
पुत्रःa son
पुत्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
वैindeed
वै:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (indeed/emphatic particle)
करुणार्णवO ocean of compassion
करुणार्णव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकरुणा (प्रातिपदिक) + अर्णव (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (करुणा अर्णव इव यस्य), पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)

The king (addressing Gālava)

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: shanta

Sandhi Resolution Notes: विनयान्वितः→विनय-अन्वितः; करुणार्णव is बहुव्रीहि used in vocative.

G
Gālava
T
the king

FAQs

It asks what kind of merit (puṇya) leads to the birth of a son who embodies compassion (karuṇā).

Humility in inquiry (vinaya) and the aspiration for compassionate character as a fruit of dharmic living.

No. This verse sets up the inquiry; the specific meritorious practice is expected in the subsequent verses of the dialogue.