Shloka 12
The Churning of the Ocean
Samudra Manthana
लक्ष्मीरुवाच । अविवाह्य कथं ज्येष्ठामलक्ष्मीं मधुसूदन । तस्याः कनिष्ठां मां नाथ विवाहं कर्तुमिच्छसि । ज्येष्ठायां च स्थितायां वै कनिष्ठा परिणीयते
lakṣmīruvāca | avivāhya kathaṃ jyeṣṭhāmalakṣmīṃ madhusūdana | tasyāḥ kaniṣṭhāṃ māṃ nātha vivāhaṃ kartumicchasi | jyeṣṭhāyāṃ ca sthitāyāṃ vai kaniṣṭhā pariṇīyate
พระลักษมีตรัสว่า: “ข้าแต่มธุสูทนะ หากมิได้อภิเษกกับพี่สาวคืออ-ลักษมีแล้ว พระองค์จะทรงประสงค์อภิเษกกับข้าผู้เป็นน้องได้อย่างไร? ข้าแต่นาถ เมื่อพี่สาวยังมิได้สมรส น้องสาวจะถูกยกให้แต่งงานได้หรือ”
Lakṣmī
Primary Rasa: shringara
Secondary Rasa: shanta
Type: celestial_realm
Sandhi Resolution Notes: लक्ष्मीरुवाच = लक्ष्मीः + उवाच (विसर्गलोप). ज्येष्ठामलक्ष्मीम् = ज्येष्ठाम् + अलक्ष्मीम् (म् + अ → म). कर्तुमिच्छसि = कर्तुम् + इच्छसि (म् + इ → मि).
FAQs
Lakṣmī is speaking to Madhusūdana, a name of Viṣṇu.
Lakṣmī appeals to conventional propriety: the younger sister should not be married while the elder sister remains unmarried.
Alakṣmī personifies inauspiciousness and misfortune; the verse frames the tension between auspicious prosperity (Lakṣmī) and its shadow (Alakṣmī) within a dharmic/social metaphor.