Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

The Narrative of Śivaśarman: Indra’s Obstacles, Menakā’s Mission, and the Triumph of Pitṛ-Devotion

विष्णुशर्मा तदोवाच मेनिकां कामचारिणीम् । इंद्रलोकं प्रयास्यामि पितुरर्थे त्वरान्वितः

viṣṇuśarmā tadovāca menikāṃ kāmacāriṇīm | iṃdralokaṃ prayāsyāmi piturarthe tvarānvitaḥ

ครั้งนั้น วิษณุศรมากล่าวแก่นางเมนิกา ผู้เที่ยวไปได้ตามปรารถนา ว่า “เพื่อกิจของบิดา ข้าพเจ้าจะไปยังโลกของพระอินทร์โดยเร็วพลัน”

विष्णुशर्माViṣṇuśarman
विष्णुशर्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु-शर्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; नाम; षष्ठी-तत्पुरुषः (विष्णोः शर्म)
तदाthen
तदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb: “then”)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
मेनिकाम्Menikā
मेनिकाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमेनिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्
कामचारिणीम्one who moves at will
कामचारिणीम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकाम-चारिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः—“कामेन चारिणी” (moving at will); मेनिकाम् इति विशेषणम्
इन्द्रलोकम्to Indra’s world
इन्द्रलोकम्:
Karma (Goal/कर्म-गति)
TypeNoun
Rootइन्द्र-लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः—“इन्द्रस्य लोकः”
प्रयास्यामिI will go forth
प्रयास्यामि:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-या (धातु)
Formलृट् (simple future), उत्तम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
पितुःof (my) father
पितुः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी, एकवचनम्
अर्थेfor the sake
अर्थे:
Nimitta (Purpose/निमित्त)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (निमित्त/उद्देश्य), एकवचनम्; “for the sake/purpose”
त्वरान्वितःhastened
त्वरान्वितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्वरा-अन्वित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्; तृतीया-तत्पुरुषः—“त्वरया अन्वितः” (endowed with haste)

Viṣṇuśarmā

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: adbhuta

Type: celestial_realm

Sandhi Resolution Notes: तदोवाच = तदा + उवाच. पितुरर्थे = पितुः + अर्थे. त्वरान्वितः = त्वरा + अन्वितः.

V
Viṣṇuśarmā
M
Menikā
I
Indra
I
Indraloka (Svarga)

FAQs

Viṣṇuśarmā is the speaker, and he addresses Menikā, described as kāmacāriṇī—one who can move freely at will.

Indraloka refers to Indra’s realm—Svarga (the heavenly world). In Purāṇic narratives it often functions as a destination for divine audiences, boons, or accomplishing urgent aims.

The verse highlights acting with urgency for a righteous obligation—here, undertaking a swift journey “for my father’s sake,” signaling filial duty and purposeful resolve.