Previous Verse
Next Verse

Shloka 30

The Deception of Vṛtra

ददौ तस्मै स धर्मात्मा वृत्राय द्विजसत्तम । अर्धं भुंक्ष्व महाप्राज्ञ ऐंद्रमेतन्महत्पदम्

dadau tasmai sa dharmātmā vṛtrāya dvijasattama | ardhaṃ bhuṃkṣva mahāprājña aiṃdrametanmahatpadam

โอ้ทวิชผู้ประเสริฐ! ผู้มีธรรมจิตนั้นได้มอบให้แก่วฤตระ แล้วกล่าวว่า “โอ้มหาปราชญ์ จงเสวยครึ่งหนึ่งเถิด นี่คือฐานันดรอันยิ่งใหญ่ ดุจอำนาจแห่งพระอินทร์”

ददौgave
ददौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4), एकवचन; सर्वनाम
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सर्वनाम
धर्मात्माrighteous-souled
धर्मात्मा:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; बहुव्रीहिः (धर्मः आत्मा यस्य सः)
वृत्रायto Vṛtra
वृत्राय:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4), एकवचन
द्विजसत्तमO best of the twice-born
द्विजसत्तम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (द्विजानां सत्तमः)
अर्धम्half
अर्धम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअर्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
भुंक्ष्वeat; partake
भुंक्ष्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
महाप्राज्ञO great wise one
महाप्राज्ञ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + प्राज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; कर्मधारयः (महान् प्राज्ञः)
ऐन्द्रम्belonging to Indra
ऐन्द्रम्:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootऐन्द्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; 'पदम्' इति विशेषण
एतत्this
एतत्:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; सर्वनाम; 'पदम्' इति विशेषण
महत्great
महत्:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; 'पदम्' इति विशेषण
पदम्place; position; abode
पदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन

Narrator (contextual speaker not specified in the provided excerpt)

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: shanta

Type: celestial_realm

Sandhi Resolution Notes: ऐन्द्रम्+एतत्→ऐंद्रमेतत्; एतत्+महत्+पदम्→एतन्महत्पदम् (त्+म→न्म; महत्+पदम्→महत्पदम्)

V
Vṛtra
I
Indra

FAQs

It highlights a dharmic act of granting and sharing authority—offering “half” of a great, Indra-like status—framed as righteous governance and fair distribution.

Vṛtra is the named recipient of the grant in the verse; in wider Purāṇic tradition he is a prominent figure associated with conflict with Indra, though the specific narrative context here is not provided in the excerpt.

The verse implies that power and privilege can be exercised through dharma—by sharing, granting due portions, and honoring wisdom rather than hoarding authority.