Previous Verse
Next Verse

Shloka 49

Kāruṇya-stotra Phalaśruti; Dream-Darśana of Vāsudeva; Manifestation and Pratiṣṭhā of Jagannātha, Balabhadra (Ananta), and Subhadrā

धन्यस्त्वं नृपशार्दूल गुणैः सर्वैरलंकृतः । सप्रजा धरणी धन्या सशैलवनपत्तना ॥ ४९ ॥

dhanyastvaṃ nṛpaśārdūla guṇaiḥ sarvairalaṃkṛtaḥ | saprajā dharaṇī dhanyā saśailavanapattanā || 49 ||

โอ้ราชสีห์แห่งหมู่กษัตริย์! ท่านเป็นผู้มีบุญยิ่ง ประดับด้วยคุณธรรมทั้งปวง แผ่นดินนี้พร้อมด้วยประชาราษฎร์ก็เป็นมงคล—ทั้งภูผา พนไพร และนครทั้งหลาย

dhanyaḥblessed, fortunate
dhanyaḥ:
Karta (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootdhanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of tvam)
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (common), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
nṛpa-śārdūlaO tiger among kings
nṛpa-śārdūla:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootnṛpa (प्रातिपदिक) + śārdūla (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय: 'nṛpāṇāṃ śārdūlaḥ' (tiger among kings); पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
guṇaiḥwith virtues
guṇaiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootguṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural)
sarvaiḥall
sarvaiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument-qualifier)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (of guṇaiḥ)
alaṃkṛtaḥadorned, endowed
alaṃkṛtaḥ:
Karta (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootalaṃ-kṛ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of tvam)
sa-prajāwith its people
sa-prajā:
Karta (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootsa (प्रातिपदिक/उपसर्गार्थ 'with') + prajā (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (सह-समास): 'prajayā saha' (together with subjects/offspring); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of dharaṇī)
dharaṇīthe earth, land
dharaṇī:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootdharaṇī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
dhanyāblessed
dhanyā:
Karta (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootdhanyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of dharaṇī)
sa-śaila-vana-pattanāwith mountains, forests, and cities
sa-śaila-vana-pattanā:
Karta (कर्ता/Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootsa (प्रातिपदिक/उपसर्गार्थ 'with') + śaila (प्रातिपदिक) + vana (प्रातिपदिक) + pattana (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समाहार (collective) with सह-भाव: 'śailāni vanāni pattanāni ca' + 'saha' (with mountains, forests, and towns); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of dharaṇī)

Narada (praising a king within the Uttara-Bhaga narrative frame)

Vrata: none

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: vira

FAQs

The verse links a ruler’s inner virtues (guṇas) with outer prosperity: when leadership is dharmic, the entire realm—people, cities, forests, and mountains—becomes ‘blessed’ (dhanyā), indicating collective merit and auspiciousness.

Though not explicitly naming a deity, it reflects bhakti in action: devotion expressed as protection of subjects, moral conduct, and sustaining the sacred order of the land—conduct traditionally understood as pleasing to Bhagavan and supportive of pilgrimage and worship.

No specific Vedanga (like Vyakarana, Jyotisha, or Kalpa) is taught in this line; the practical takeaway is Rajadharma—ethical governance—serving as the applied framework within which rituals, vows, and tirtha observances can flourish safely.