Previous Verse
Next Verse

Shloka 47

Kāruṇya-stotra Phalaśruti; Dream-Darśana of Vāsudeva; Manifestation and Pratiṣṭhā of Jagannātha, Balabhadra (Ananta), and Subhadrā

निःसारे दुःखबहुले कामक्रोधसमाकुले । इंद्रियावर्तकलिले दुस्तरे लोमहर्षणे ॥ ४७ ॥

niḥsāre duḥkhabahule kāmakrodhasamākule | iṃdriyāvartakalile dustare lomaharṣaṇe || 47 ||

โลกนี้ไร้แก่นสาร เต็มไปด้วยทุกข์ ปั่นป่วนด้วยกามและโทสะ; ขุ่นมัวด้วยวังวนแห่งอินทรีย์ ข้ามได้ยาก น่าหวาดหวั่นจนขนลุก

niḥsārein the essence-less (world)
niḥsāre:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location-qualifier)
TypeAdjective
Rootniḥsāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (implicit locative context continuing 'sāgare')
duḥkha-bahulefull of suffering
duḥkha-bahule:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location-qualifier)
TypeAdjective
Rootduḥkha (प्रातिपदिक) + bahula (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष: 'duḥkhena bahulaḥ' (abounding in sorrow); पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
kāma-krodha-samākuleturbulent with desire and anger
kāma-krodha-samākule:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location-qualifier)
TypeAdjective
Rootkāma (प्रातिपदिक) + krodha (प्रातिपदिक) + samākula (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-पूर्वपद + तत्पुरुष: 'kāmaś ca krodhaś ca' + 'taiḥ samākulaḥ' (confused/filled with desire and anger); पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
indriya-āvarta-kalilemuddied by sensory whirlpools
indriya-āvarta-kalile:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location-qualifier)
TypeAdjective
Rootindriya (प्रातिपदिक) + āvarta (प्रातिपदिक) + kalila (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष: 'indriyāṇāṃ āvartaiḥ kalilaḥ' (muddied by whirlpools of the senses); पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
dustarehard to cross
dustare:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location-qualifier)
TypeAdjective
Rootdus-tara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
loma-harṣaṇehorrifying, hair-raising
loma-harṣaṇe:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location-qualifier)
TypeAdjective
Rootloma (प्रातिपदिक) + harṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष: 'lomānāṃ harṣaṇam' (causing hair to stand on end); पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

Narada (teaching in a didactic passage; dialogue tradition with Sanatkumāras implied for Book 2 moral framing)

Vrata: none

Primary Rasa: bhayanaka

Secondary Rasa: shanta

FAQs

It portrays saṃsāra as intrinsically unstable and painful—agitated by kāma and krodha and clouded by sensory turbulence—thereby urging dispassion (vairāgya) and a turn toward liberating practice.

By emphasizing that the senses create dangerous “whirlpools,” it implicitly points to bhakti as a stabilizing refuge—single-pointed remembrance and surrender that helps one cross what is otherwise “dustara” (hard to traverse).

No specific Vedāṅga technique is taught in this line; the practical takeaway is ethical-spiritual discipline—restraint of the indriyas and management of kāma/krodha—which supports all śāstric study and ritual efficacy.