Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 92

The Exposition of the Maheśa Mantra

Mahēśa-mantra-prakāśana

शक्तिं डमरुकाभीतिवरान्संदधतं करैः । ईशानं त्रीक्षणं शुभ्रमैशान्यां दिशि पूजयेत् ॥ ९२ ॥

śaktiṃ ḍamarukābhītivarānsaṃdadhataṃ karaiḥ | īśānaṃ trīkṣaṇaṃ śubhramaiśānyāṃ diśi pūjayet || 92 ||

พึงบูชาอีศานะผู้ผ่องสว่าง มีสามเนตร ทรงถือศักติ กลองฑมรุ ท่าประทานอภัย และหัตถ์ประทานพร ในทิศอีศานย์ (ตะวันออกเฉียงเหนือ)۔

शक्तिम्a spear/śakti weapon
शक्तिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (accusative), एकवचन; आयुधविशेष (weapon)
डमरुकa ḍamaru drum
डमरुक:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootडमरुक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (समाहार-निर्देशे)
अभीतिfearlessness (gesture/boon)
अभीति:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअभीति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; ‘अभयमुद्रा/अभय’ इत्यर्थे
वरान्boons
वरान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, बहुवचन
संदधतम्holding/placing together (bearing)
संदधतम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeVerb
Rootसम्-धा (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; ईशानम् इति विशेषण
करैःwith (his) hands
करैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootकर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (instrumental), बहुवचन
ईशानम्Īśāna (a form of Śiva)
ईशानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootईशान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (accusative), एकवचन; देवविशेष (Īśāna)
त्रीक्षणम्three-eyed
त्रीक्षणम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि-ईक्षण (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (‘यस्य त्रीणि ईक्षणानि सः’), पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; ईशानम् इति विशेषण
शुभ्रम्bright/white
शुभ्रम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; ईशानम् इति विशेषण
ऐशान्याम्in the north-east
ऐशान्याम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootऐशान्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (locative), एकवचन; दिशि इति विशेषण
दिशिdirection
दिशि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति (locative), एकवचन
पूजयेत्should worship
पूजयेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Narada

Vrata: none

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: adbhuta

I
Ishana (Shiva)

FAQs

It teaches precise contemplative worship: visualizing Īśāna with specific attributes and honoring the sanctity of direction (Aiśānya), aligning the worshipper’s mind and ritual space with auspicious order.

Bhakti here is expressed through disciplined upāsanā—devotion supported by clear form-meditation (dhyāna) and reverent worship, where the deity’s symbols (abhaya and vara) reassure the devotee with protection and grace.

It reflects ritual-technical knowledge: dik-viniyoga (directional assignment) and mūrti-lakṣaṇa (iconographic specification), key to correct pūjā procedure in structured worship manuals.