Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 34

The Exposition of the Maheśa Mantra

Mahēśa-mantra-prakāśana

आज्यान्वितैस्तिलैः शुद्धैर्जुहुयाल्लक्षमादरात् । उत्पातजनितान् क्लेशान्नाशयेन्नात्र संशयः ॥ ३४ ॥

ājyānvitaistilaiḥ śuddhairjuhuyāllakṣamādarāt | utpātajanitān kleśānnāśayennātra saṃśayaḥ || 34 ||

พึงใช้เมล็ดงาบริสุทธิ์คลุกเนยใส ถวายอาหุติในพิธีโหมะให้ครบหนึ่งแสนด้วยความเคารพ ด้วยเหตุนี้ความทุกข์ที่เกิดจากลางร้ายย่อมดับสิ้น—หาใช่มีข้อสงสัยไม่

आज्य-अन्वितैःmixed with ghee
आज्य-अन्वितैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootआज्य (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त; अनु+√इ धातु/अन्वि-भाव)
Formसमास: आज्येन अन्विताः (तृतीया-तत्पुरुष); अन्वित = क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (तिलैः-विशेषण)
तिलैःwith sesame seeds
तिलैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; करण (instrument)
शुद्धैःpure
शुद्धैः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootशुद्ध (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (तिलैः-विशेषण)
जुहुयात्should offer (into fire)
जुहुयात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√हु (धातु)
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपद; तृतीयपुरुष, एकवचन; होम-क्रिया
लक्षम्a lakh (100,000)
लक्षम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; परिमाणवाचक (one hundred thousand times/measure)
आदरात्out of reverence
आदरात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootआदर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; हेत्वर्थे (ablative of cause: out of respect)
उत्पात-जनितान्caused by portents/mishaps
उत्पात-जनितान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootउत्पात (प्रातिपदिक) + जनित (कृदन्त; √जन् धातु)
Formसमास: उत्पातेन जनिताः (तृतीया-तत्पुरुष); जनित = क्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (क्लेशान्-विशेषण)
क्लेशान्afflictions
क्लेशान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्लेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
नाशयेत्should destroy/remove
नाशयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√नश्/√नाश् (धातु; causative from √नश्)
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपद; तृतीयपुरुष, एकवचन; णिच्-प्रत्यय (causative): नाशयति
no/not
:
Sambandha (सम्बन्ध/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय
अत्रhere/in this matter
अत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेश/विषयवाचक-अव्यय (here/in this matter)
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

FAQs

It presents a śānti-oriented homa as a dharmic means to neutralize distress arising from inauspicious omens, emphasizing disciplined ritual action performed with purity and reverence.

While primarily ritual-technical, it implies bhakti through ādarā (reverent intent) and offering into fire as a sacred act; devotion is expressed as careful, faith-filled performance of prescribed śānti karma.

It reflects applied ritual science—homa procedure, purity requirements, and śānti-karmas connected to interpreting and remedying utpātas (often linked with Jyotiṣa/omens).