Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 168

Rādhā-sambaddha-mantra-vyākhyā

Rādhā-Related Mantras Explained

पुष्पेषुमंबुजं चैव नृकपालाभये तथा । दधानां दक्षिणैर्हस्तैर्ध्यायेद्देवीमनन्यधीः ॥ १६८ ॥

puṣpeṣumaṃbujaṃ caiva nṛkapālābhaye tathā | dadhānāṃ dakṣiṇairhastairdhyāyeddevīmananyadhīḥ || 168 ||

ด้วยจิตแน่วแน่ไม่วอกแวก พึงภาวนาถึงพระเทวีผู้ทรงถือด้วยพระหัตถ์ขวาคือ ศรดอกไม้ ดอกบัว กะโหลกมนุษย์ และประทานอภยมุทรา (ท่าประทานความไร้ภัย)

पुष्पेषुflower-arrows
पुष्पेषु:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपुष्पेषु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; पुष्प + इषु (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘पुष्पाणाम् इषवः’)
अम्बुजम्lotus
अम्बुजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअम्बुज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अम्बु + ज (उपपद-तत्पुरुषः: ‘जलजम्’)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात (particle: emphasis)
नृकपालhuman skull
नृकपाल:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनृकपाल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; नृ + कपाल (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘मनुष्यस्य कपालम्’)
अभये(the gestures of) fearlessness
अभये:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; (अभय-मुद्रे/अभय-प्रदाने)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय/प्रकारार्थ (adverb)
दधानाम्bearing/holding
दधानाम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootधा (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-कृदन्तम्; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; देवीम् इति कर्मपदस्य विशेषणम् (‘धारयन्तीम्’)
दक्षिणैःright (ones)
दक्षिणैः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषणम् (हस्तैः)
हस्तैःwith hands
हस्तैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
ध्यायेत्should meditate
ध्यायेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootध्यै (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
देवीम्the Goddess
देवीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
अनन्यधीःone with undistracted mind
अनन्यधीः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअनन्यधी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; बहुव्रीहिः—अनन्या धीः यस्य सः (‘एकाग्रबुद्धिः’)

Narada (instructional narration within the Narada–Sanatkumara dialogue frame)

Vrata: none

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

D
Devi

FAQs

It prescribes a precise dhyāna (visualization) of the Devī, teaching that focused contemplation on her attributes—beauty (flowers/lotus), transcendence of fear (abhaya), and mastery over mortality (skull)—stabilizes the mind and empowers ritual worship.

Bhakti here is expressed as ananya-dhī (one-pointed devotion): the devotee serves through steady remembrance and meditative attention to the Devī’s form, making inner contemplation itself a mode of worship.

It reflects practical ritual science: dhyāna-lakṣaṇa (iconographic/meditative specification) used alongside mantra and pūjā-vidhi—an applied, technical approach aligned with Vedāṅga-style precision in liturgical performance.