Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 90

Kṛṣṇādi-mantra-varga-varṇana

Classification of Krishna and Related Mantras

पंचाक्षरश्च कृष्णाय कामरुद्धस्तथा परः । गोपालायाग्निजायांतो रसवर्णः प्रकीर्तितः ॥ ९० ॥

paṃcākṣaraśca kṛṣṇāya kāmaruddhastathā paraḥ | gopālāyāgnijāyāṃto rasavarṇaḥ prakīrtitaḥ || 90 ||

‘กฤษณายะ’ เป็นมนตร์ห้าพยางค์ อีกมนตร์หนึ่งที่กล่าวว่าระงับกามได้ถือว่าเป็นยอด และสูตรที่ลงท้ายด้วย ‘โคปาลายะ’ และปิดท้ายด้วย ‘อัคนิชายานตะ’ ได้ประกาศว่าเป็น “รสะ-วรรณะ”.

pañca-akṣaraḥfive-syllabled
pañca-akṣaraḥ:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootpañca + akṣara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विगु: ‘pañca akṣarāṇi yasya’ (five-syllabled)
caand
ca:
Sambandha (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; conjunction
kṛṣṇāyato Kṛṣṇa
kṛṣṇāya:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootkṛṣṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन
kāma-ruddhaḥkāma-blocked (technical)
kāma-ruddhaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkāma + ruddha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष: ‘kāmena ruddhaḥ’ (checked/blocked by ‘kāma’—technical)
tathālikewise
tathā:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; adverb (तथा = likewise)
paraḥanother / further
paraḥ:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
gopālāyato Gopāla
gopālāya:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootgopāla (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन
agni-jāyā-antaḥending with ‘svāhā’ (agni’s wife)
agni-jāyā-antaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootagni + jāyā + anta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (technical): ‘agni-jāyā’ (Svāhā) + anta = ending with (svāhā)
rasa-varṇaḥthe ‘rasa’ letter (technical)
rasa-varṇaḥ:
Vidheyaviśeṣaṇa (विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootrasa + varṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष: ‘rasasya varṇaḥ’ (rasa-letter; technical)
prakīrtitaḥis proclaimed
prakīrtitaḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootkīrt (कीर्त् धातु) + pra + kta (कृत्प्रत्यय)
Formक्त-कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘is proclaimed’

Narada (teaching in a technical mantra/vedanga context, in dialogue tradition with Sanatkumara lineages)

Vrata: none

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

K
Krishna
G
Gopala

FAQs

It classifies specific Krishna-centered mantras by syllable-count and function, emphasizing that correctly formed sacred sound (akṣara/varṇa) is a direct means for inner restraint and higher devotion.

By highlighting mantras addressed to Kṛṣṇa/Gopāla, it frames bhakti as practiced through disciplined remembrance and recitation—devotion expressed as precise, tradition-guided sacred speech.

Śikṣā/mantra-śāstra: attention to akṣara (syllables), varṇa (phonemes), and prescribed endings of mantra-forms—showing how phonetic structure is treated as technically meaningful in ritual and japa.