Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 139

The Exposition of the Krishna Mantra (Kṛṣṇa-mantra-prakāśa): Nyāsa, Dhyāna, Worship, Yantra, and Prayoga

गोशालासु कृतो होमः पायसेन ससर्पिषा । गवां शांतिं करोत्याशु गोपालो गोकुलेश्वरः ॥ १३९ ॥

gośālāsu kṛto homaḥ pāyasena sasarpiṣā | gavāṃ śāṃtiṃ karotyāśu gopālo gokuleśvaraḥ || 139 ||

โหมะที่ทำในคอกโคด้วยข้าวน้ำนม (ปายสะ) ผสมเนยใส ย่อมนำความสงบและความผาสุกแก่โคโดยเร็ว เพราะโคปาละ ผู้เป็นเจ้าแห่งโคกุละ คือผู้คุ้มครองพวกมัน.

गो-शालासुin cowsheds
गो-शालासु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक) + शाला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (गवां शालाः)
कृतःperformed
कृतः:
Visheshana (विशेषण)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘हॊमः’ इत्यस्य विशेषण (done/performed)
होमःthe fire-offering
होमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता/विषय), एकवचन
पायसेनwith milk-rice/pudding
पायसेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपायस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
स-सर्पिषाtogether with ghee
स-सर्पिषा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootस (अव्यय-उपसर्गसदृश) + सर्पिस्/सर्पिष् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; अव्ययीभाव-समास (सर्पिषा सह)
गवाम्of cows
गवाम्:
Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन
शान्तिम्peace/appeasement
शान्तिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशान्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
करोतिbrings about
करोति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
आशुquickly
आशु:
Kriya-Visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआशु (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (quickly)
गोपालःthe cowherd/protector of cows
गोपालः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगोपाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेष्य (apposition to ‘gokuleśvaraḥ’)
गोकुल-ईश्वरःthe lord of Gokula
गोकुल-ईश्वरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगोकुल (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समास (गोकुलस्य ईश्वरः)

Sanatkumara (in instruction to Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

G
Gopala
G
Gokuleshvara

FAQs

It teaches that ritual action (homa) aligned with a specific deity—Gopāla, the divine protector of cows—serves as a śānti-prayoga (pacificatory rite) to restore harmony and welfare for cattle, linking practical welfare with sacred devotion.

By naming Gopāla/Gokuleśvara as the effective protector, the verse frames the rite as successful when performed with deity-centered devotion—seeing cow-care and offerings as service to the Lord who safeguards living beings.

It highlights applied ritual science—homa as a śānti-kriyā—specifying place (gośālā) and oblations (payasa with ghee), reflecting the procedural precision associated with Kalpa (ritual practice) and prayoga-style instructions.