Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 22

Mantra-Māhātmya and Sādhana of Kārtavīryārjuna

Nyāsa, Yantra, Homa, and Dīpa-Vrata

दिक्ष्वष्टशक्तयः पूज्याः प्राच्यादिष्वसितप्रभाः । क्षेमंकरी वश्यकरी श्रीकरी च यशस्करी ॥ २२ ॥

dikṣvaṣṭaśaktayaḥ pūjyāḥ prācyādiṣvasitaprabhāḥ | kṣemaṃkarī vaśyakarī śrīkarī ca yaśaskarī || 22 ||

ในทิศทั้งหลายพึงบูชาอัษฏศักติทั้งแปด—ส่องประกายดุจรัศมีเข้มในทิศตะวันออกเป็นต้น—คือ เกษมังกรี วัศยกรรณี ศรีกรรณี และยศัสกรรณี

dikṣuin the directions
dikṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootdiś (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), सप्तमी (Locative/7th), बहुवचन (Plural)
aṣṭa-śaktayaḥthe eight powers (Śaktis)
aṣṭa-śaktayaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootaṣṭa (प्रातिपदिक) + śakti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); द्विगु-समासः—‘अष्टौ शक्तयः’
pūjyāḥworthy of worship
pūjyāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootpūjya (कृदन्त, प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); कृदन्तः: √pūj (धातु) + यत् (gerundive/तव्यत्-सम) = पूज्य ‘to be worshipped’
prācy-ādiṣuin the eastern etc. (directions)
prācy-ādiṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootprācī (प्रातिपदिक) + ādi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), सप्तमी (Locative/7th), बहुवचन (Plural); समासः तत्पुरुषः—‘प्राच्यादयः (दिशः)’
asita-prabhāḥhaving dark radiance
asita-prabhāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootasita (प्रातिपदिक) + prabhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); कर्मधारयः—‘असिता प्रभा यस्याः/यासाम्’
kṣemaṃ-karīshe who brings welfare
kṣemaṃ-karī:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootkṣema (प्रातिपदिक) + karī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); समासः उपपद-तत्पुरुषः—‘क्षेमं करोति’
vaśya-karīshe who makes (others) submissive
vaśya-karī:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootvaśya (प्रातिपदिक) + karī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); उपपद-तत्पुरुषः—‘वश्यं करोति’
śrī-karīshe who bestows prosperity
śrī-karī:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootśrī (प्रातिपदिक) + karī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); उपपद-तत्पुरुषः—‘श्रियं करोति’
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
yaśas-karīshe who grants fame
yaśas-karī:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootyaśas (प्रातिपदिक) + karī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (Nominative/1st), एकवचन (Singular); उपपद-तत्पुरुषः—‘यशः करोति’

Sanatkumara (in instruction to Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

S
Shakti
K
Kshemaṅkarī
V
Vaśyakarī
Ś
Śrīkarī
Y
Yaśaskarī

FAQs

It frames directional worship (dik-pūjā) as a way to harmonize one’s ritual space by honoring specific Śaktis whose powers are welfare, influence, prosperity, and fame.

Bhakti here is expressed as disciplined reverence—worshipping divine powers in their ordained places—showing devotion through correct ritual orientation and remembrance of their qualities.

It reflects applied ritual-technical knowledge: arranging worship by quarters (a practical ritual science aligned with kalpa-style procedure and directional prescriptions used in Vedic/Smārta rites).