Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 16

Dīpa-vidhi-vyākhyānam

Procedure for Lamp-Offering to Hanumān

पलद्वयं तु प्रसृतं द्विगुणं कुडवं मतम् । चतुर्भिः कुडवैः प्रस्थस्तैश्चतुर्भिस्तथाढकः ॥ १६ ॥

paladvayaṃ tu prasṛtaṃ dviguṇaṃ kuḍavaṃ matam | caturbhiḥ kuḍavaiḥ prasthastaiścaturbhistathāḍhakaḥ || 16 ||

สองปละเรียกว่าเป็นหนึ่ง “ประสฤตะ”; สองเท่าของนั้นถือเป็น “กุฑวะ” สี่กุฑวะเป็นหนึ่งปรัสถะ และสี่ปรัสถะเป็นหนึ่ง “อาฑกะ”

पल-द्वयम्two palas
पल-द्वयम्:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootपल (प्रातिपदिक) + द्वय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; द्विगु-समासः (two palas)
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअवधारण/विरोधार्थक-अव्यय (particle ‘indeed/but’)
प्रसृतम्a prasṛta (measure)
प्रसृतम्:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootप्रसृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; मानविशेषः (a unit ‘prasṛta’)
द्वि-गुणम्double
द्वि-गुणम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वि (प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (द्विगुण = double)
कुडवम्a kuḍava (measure)
कुडवम्:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootकुडव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; मानविशेषः (kuḍava measure)
मतम्is considered
मतम्:
Kriya (क्रिया/विधेय)
TypeVerb
Rootमन् (धातु) → मत (कृदन्त)
Formकृदन्त-भूतकर्मणि (PPP) नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘is considered/held (to be)’
चतुर्भिःwith four
चतुर्भिः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; संख्यावाचक
कुडवैःby/with kuḍavas
कुडवैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकुडव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (प्रयोगे), तृतीया (3rd), बहुवचन
प्रस्थःa prastha
प्रस्थः:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootप्रस्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; मानविशेषः (prastha measure)
तैःwith those
तैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; सर्वनाम
चतुर्भिःwith four
चतुर्भिः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् (प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd), बहुवचन; संख्यावाचक
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकार/समुच्चयार्थक-अव्यय (adverb ‘thus/likewise’)
आढकःan āḍhaka
आढकः:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootआढक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; मानविशेषः (āḍhaka measure)

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

N
Narada
S
Sanatkumara

FAQs

It emphasizes that dharma and yajña depend on precision—correct measures safeguard the integrity of offerings and ritual procedure, making practice orderly and reliable.

While not directly devotional, it supports bhakti-oriented worship by standardizing offerings (naivedya, dravya) so that devotion is expressed through disciplined, correct practice.

Kalpa-style practical ritual science: a clear hierarchy of traditional units (pala → prasṛta → kuḍava → prastha → āḍhaka) used to measure materials in rites and observances.