Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 151

The Exposition of Nṛsiṁha Worship-Mantras, Nyāsa, Mudrās, Yantras, Kavaca, and Nṛsiṁha Gāyatrī

आत्मन्यन्ते च भूयिष्ठा ध्रुवो बीजान्तिमो मनुः । द्विषष्ट्यर्णोऽस्य मुन्यादि सर्वं पूर्ववदीरितम् ॥ १५१ ॥

ātmanyante ca bhūyiṣṭhā dhruvo bījāntimo manuḥ | dviṣaṣṭyarṇo'sya munyādi sarvaṃ pūrvavadīritam || 151 ||

ให้วาง ‘อา’ ไว้ต้น และ ‘มะ’ ไว้ท้าย; ส่วนกลางเติมด้วยเสียงที่เหลือเป็นส่วนใหญ่ ‘ธรุวะ’ คือส่วนคงที่ ‘พีชะ’ คือพยางค์เมล็ด และ ‘มะนุ’ คือมนต์ปิดท้าย วิทยานี้มีหกสิบสองพยางค์ และฤๅษิเป็นต้นให้ถือเอาตามที่กล่าวไว้ก่อนแล้ว.

आत्मनिin/at ‘ātman’ (self)
आत्मनि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
अन्तेat the end
अन्ते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
भूयिष्ठाmost/exceedingly (great)
भूयिष्ठा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभूयिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; अतिशय (superlative)
ध्रुवःDhruva (fixed syllable/term)
ध्रुवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
बीजान्तिमःending with the seed-syllable
बीजान्तिमः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootबीजान्तिम (प्रातिपदिक; बीज + अन्तिम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुषः (बीजस्य अन्तिमः)
मनुःthe mantra-formula / Manu
मनुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
द्विषष्ट्यर्णःhaving sixty-two syllables
द्विषष्ट्यर्णः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्विषष्ट्यर्ण (प्रातिपदिक; द्वि-षष्टि + अर्ण)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; द्विगुसमासः (द्विषष्टिः अर्णानि यस्य)
अस्यof this
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootइदम्/तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
मुनि-आदिbeginning with ‘muni’ etc.
मुनि-आदि:
Sambandha (सम्बन्ध/सूचना)
TypeNoun
Rootमुनि + आदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (contextual), एकवचन; तत्पुरुषः (मुनिः आदिः यस्य/यत्र)
सर्वम्all (of it)
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
पूर्ववत्as previously
पूर्ववत्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपूर्ववत् (अव्यय)
Formअव्यय; तुलनार्थक क्रियाविशेषण (as before)
ईरितम्has been stated/declared
ईरितम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootईर् (धातु)
Formभूतकृदन्त (past passive participle, क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगः

Sanatkumara (in dialogue with Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

N
Narada
S
Sanatkumara

FAQs

It stresses mantra-lakṣaṇa—knowing the mantra’s fixed core (dhruva), seed (bīja), and concluding formula (manu), along with its syllable-count—so recitation is precise and effective, as prescribed in the Vedāṅga-oriented section.

By emphasizing correct mantra formation and recitation, it supports disciplined worship (upāsanā) where devotion is expressed through accurate, tradition-grounded japa and ritual practice rather than improvised wording.

Mantra-technical knowledge tied to Śikṣā/Vyākaraṇa: syllable-count (arṇa), placement of sounds, and identification of mantra components (bīja, dhruva, manu), with ṛṣi-ādi details to be taken from the prior specification.