Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 41

Śeṣoditya-Sūrya-nyāsa, Soma-sādhana, Graha-pūjā, and Bhauma-vrata-vidhi

प्राणायामत्रयं कृत्वा कुर्यादंगानि पूर्ववत् । सुधाबीजं चंदनेन दक्षे करतले लिखेत् ॥ ४१ ॥

prāṇāyāmatrayaṃ kṛtvā kuryādaṃgāni pūrvavat | sudhābījaṃ caṃdanena dakṣe karatale likhet || 41 ||

ครั้นทำปราณายามสามประการแล้ว พึงกระทำพิธีอังคะดังเดิม และใช้จันทน์เขียน ‘สุธา-พีชะ’ ลงบนฝ่ามือขวา

प्राणायाम-त्रयम्three (rounds of) breath-control
प्राणायाम-त्रयम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootप्राणायाम (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/निर्देशार्थः (‘प्राणायामस्य त्रयम्’ = three prāṇāyāmas)
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Purvakala (पूर्वकाल/Prerequisite action)
TypeVerb
Rootकृ (कृ धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)
कुर्यात्should perform
कुर्यात्:
Kriya (क्रिया/Action)
TypeVerb
Rootकृ (कृ धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
अङ्गानिthe (ritual) limbs/parts
अङ्गानि:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन
पूर्ववत्as before
पूर्ववत्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपूर्ववत् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (manner adverb)
सुधा-बीजम्the ‘sudhā’ seed (bīja/mantric syllable)
सुधा-बीजम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootसुधा (प्रातिपदिक) + बीज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘सुधायाः बीजम्’ = the seed-syllable of Sudhā/nectar)
चन्दनेनwith sandalwood paste
चन्दनेन:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootचन्दन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
दक्षेon the right
दक्षे:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; विशेषणम् (करतले इति)
करतलेon the palm
करतले:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootकरतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
लिखेत्should write/inscribe
लिखेत्:
Kriya (क्रिया/Action)
TypeVerb
Rootलिख् (लिख् धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

N
Narada
S
Sanatkumara

FAQs

It links breath-discipline (threefold prāṇāyāma) with mantra-body alignment (aṅga/nyāsa) and a tangible ritual marker (writing the bīja), presenting worship as purification, internalization, and precise procedure.

Bhakti here is expressed through disciplined upāsanā: the devotee steadies prāṇa, performs prescribed nyāsa, and uses the bīja as a devotional seal—showing devotion guided by mantra-vidhi rather than emotion alone.

It highlights applied ritual technique—sequenced prāṇāyāma and aṅga-nyāsa with mantra-bīja usage—reflecting the technical, procedure-focused spirit associated with Vedāṅga-style discipline in practice.