Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 65

Gaṇeśa Mantra-vidhi: Mahāgaṇapati Gāyatrī, Vakratuṇḍa Mantra, Nyāsa, Homa, Āvaraṇa-pūjā, and Caturthī Vrata

भार्गवोऽस्य मुनिश्छन्दोऽनुष्टुब्देवो गणाधिपः । वक्रतुण्डाभिधो बीजं वं शक्तिः कवचं पुनः ॥ ६५ ॥

bhārgavo'sya muniśchando'nuṣṭubdevo gaṇādhipaḥ | vakratuṇḍābhidho bījaṃ vaṃ śaktiḥ kavacaṃ punaḥ || 65 ||

มนต์นี้มีภารควะเป็นฤๅษี, ฉันท์อนุษฏุภ, เทวตาประธานคือคณาธิปะ (พระคเณศ). ‘วักรตุณฑะ’ เป็นพีชะ, ‘วํ’ เป็นศักติ และยังเป็นกวจะคุ้มครองด้วย.

भार्गवःBhārgava (sage of Bhṛgu-lineage)
भार्गवः:
Karta (कर्ता/Predicate noun)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
अस्यof this (mantra)
अस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
मुनिःseer/sage
मुनिः:
Karta (कर्ता/Predicate noun)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
छन्दःmetre
छन्दः:
Karta (कर्ता/Predicate noun)
TypeNoun
Rootछन्दस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अनुष्टुप्Anuṣṭubh (metre)
अनुष्टुप्:
Karta (कर्ता/Predicate noun)
TypeNoun
Rootअनुष्टुप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (छन्दोनाम), प्रथमा, एकवचन; छन्दोविशेषः
देवःdeity
देवः:
Karta (कर्ता/Predicate noun)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
गण-अधिपःlord of the gaṇas (Gaṇeśa)
गण-अधिपः:
Karta (कर्ता/Predicate noun)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक) + अधिप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (गणानाम् अधिपः)
वक्र-तुण्ड-अभिधःnamed ‘Vakratuṇḍa’
वक्र-तुण्ड-अभिधः:
Karta (कर्ता/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootवक्र (प्रातिपदिक) + तुण्ड (प्रातिपदिक) + अभिध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (वक्रतुण्ड इति अभिधीयते)
बीजम्seed-syllable
बीजम्:
Karta (कर्ता/Predicate noun)
TypeNoun
Rootबीज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वम्‘vaṃ’
वम्:
Karta (कर्ता/Predicate)
TypeIndeclinable
Rootवम् (अव्यय/बीजाक्षर-प्रातिपदिक)
Formबीजाक्षर; अव्ययवत् प्रयोग (mantric syllable)
शक्तिःpower (śakti)
शक्तिः:
Karta (कर्ता/Predicate noun)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
कवचम्armor/protective formula
कवचम्:
Karta (कर्ता/Predicate noun)
TypeNoun
Rootकवच (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पुनःagain, further
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति/पुनः-समुच्चयार्थ (again/further)

Narada (in dialogue with Sanatkumara tradition; technical mantra-anukramaṇikā style)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

G
Gaṇādhipa (Gaṇeśa)
B
Bhārgava
V
Vakratunḍa

FAQs

It encodes the mantra’s formal “identity” (ṛṣi, chandas, devatā, bīja, śakti, kavaca), teaching that correct mantra-japa is grounded in precise Vedic-tantric protocol, aligning the practitioner with Gaṇādhipa’s protective and obstacle-removing grace.

By naming Gaṇādhipa as the devatā and specifying the mantra’s bīja/śakti/kavaca, it frames devotion as disciplined worship—bhakti expressed through accurate recitation, remembrance of the deity’s form (Vakratunḍa), and reliance on divine protection.

Chandas (metre) is explicitly taught via “Anuṣṭubh,” and the verse also reflects applied mantra-śāstra/anukramaṇikā practice—how to catalogue a mantra with ṛṣi-chandas-devatā and adjuncts (bīja, śakti, kavaca) for ritual use.