Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 139

The Explanation of Sandhyā and Related Daily Observances

Saṅdhyā-ādi Nitya-karma-Vidhi

पांशांकुशाभयवरान्दधानं कज्जहस्तया । पत्न्याश्लिष्टं रक्ततनुं त्रिनेत्रं गणपे भवेत् ॥ १३९ ॥

pāṃśāṃkuśābhayavarāndadhānaṃ kajjahastayā | patnyāśliṣṭaṃ raktatanuṃ trinetraṃ gaṇape bhavet || 139 ||

พึงพรรณนาพระคเณศทรงบาศและอังกุศ แสดงมุทราอภัยและประทานพร อีกพระหัตถ์ถือโมทกะ พระองค์ถูกโอบกอดโดยพระชายา มีพระวรกายสีแดงเรื่อ และมีพระเนตรสามดวง।

पांशnoose
पांश:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपांश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
अङ्कुशgoad
अङ्कुश:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअङ्कुश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
अभयfearlessness (gesture of protection)
अभय:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
वरान्boons
वरान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन
दधानम्bearing/holding
दधानम्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootधा (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘धारयन्तम्/धारयन्’
कज्जहस्तयाwith (his) hand holding a rosary/‘kajja’
कज्जहस्तया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकज्ज-हस्त (प्रातिपदिक; कज्ज + हस्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; ‘कज्जहस्त’ इति षष्ठी-तत्पुरुष/निर्देश-तत्पुरुष (कज्जः यस्याः सा/कज्जयुक्तः हस्तः)
पत्नीby/with the wife (Pārvatī)
पत्नी:
Sahakāraka (सह/साकं)
TypeNoun
Rootपत्नी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण/सह), एकवचन
आश्लिष्टम्embraced
आश्लिष्टम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootआ-श्लिष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकाले क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘आलिङ्गितम्’
रक्ततनुम्red-bodied
रक्ततनुम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootरक्त-तनु (प्रातिपदिक; रक्त + तनु)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः ‘रक्ता तनुः यस्य’/‘रक्तवर्णा तनुः’
त्रिनेत्रम्three-eyed
त्रिनेत्रम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि-नेत्र (प्रातिपदिक; त्रि + नेत्र)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः ‘त्रीणि नेत्राणि यस्य’
गणपेin/for Gaṇapa (Gaṇeśa-form)
गणपे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootगणप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
भवेत्should become/should be
भवेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Narada (in an instructional/technical prescription style typical of Vedanga/ritual chapters)

Vrata: none

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: adbhuta

G
Gaṇeśa
P
Pārvatī (consort, implied)

FAQs

It gives a precise dhyāna/visual specification of Gaṇeśa, showing him as the remover of obstacles (pāśa–aṅkuśa) and the giver of protection and blessings (abhaya–vara), which supports focused worship and mantra-based contemplation.

By prescribing a clear form for meditation and worship—hands, emblems, gestures, color, and divine companionship—it enables saguna-bhakti (devotion with form), where devotion is stabilized through a definite visual and symbolic focus.

Practical ritual-technical knowledge: murti-lakṣaṇa (iconographic rules) used in pūjā and dhyāna—how a deity is to be represented for correct worship and ritual efficacy.