Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 37

Sanatkumāra’s Bhāgavata Tantra: Tattvas, Māyā-Bonds, Embodiment, and the Necessity of Dīkṣā

व्यापारवसतो ह्येषां विहिता खलु कल्पना । तत्त्वं वस्तुत एकं तु शिवाख्यं चित्रशक्तिकम् ॥ ३७ ॥

vyāpāravasato hyeṣāṃ vihitā khalu kalpanā | tattvaṃ vastuta ekaṃ tu śivākhyaṃ citraśaktikam || 37 ||

การจำแนกของสิ่งเหล่านี้แท้จริงวางขึ้นตามหน้าที่การทำงานของแต่ละอย่างเท่านั้น; แต่โดยสภาวะตत्त्वแล้วมีเพียงหนึ่งเดียว คือที่เรียกว่า “ศิวะ” ผู้ทรงพลังอันหลากหลาย

व्यापार-वसतःdue to (their) operation/activity
व्यापार-वसतः:
Apadana (अपादान/हेतु)
TypeNoun
Rootव्यापार (प्रातिपदिक) + वसत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी (5th case), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (हेतु/अपादानभाव): व्यापारात् वसतः = व्यापारवसतः (‘due to activity/operation’)
हिindeed, for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic/causal particle)
एषाम्of these
एषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th case), बहुवचन; सर्वनाम
विहिताordained, arranged
विहिता:
Sambandha (सम्बन्ध/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि + √धा (धातु) + क्त (कृदन्त) / विहित (प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP, क्त); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st case), एकवचन; ‘कल्पना’ इत्यस्य विशेषणम्
खलुcertainly
खलु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootखलु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
कल्पनाconceptualization, construction
कल्पना:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकल्पना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st case), एकवचन
तत्त्वम्reality, principle
तत्त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
वस्तुतःin truth, actually
वस्तुतः:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootवस्तुतः (अव्यय)
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb)
एकम्one
एकम्:
Sambandha (सम्बन्ध/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘तत्त्वम्’ इत्यस्य विशेषणम्
तुbut
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधसूचक (contrastive particle)
शिव-आख्यम्called ‘Śiva’
शिव-आख्यम्:
Sambandha (सम्बन्ध/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक) + आख्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (नामधेय): शिव इति आख्यं (called ‘Śiva’); ‘तत्त्वम्’ इत्यस्य विशेषणम्
चित्र-शक्तिकम्possessing manifold power
चित्र-शक्तिकम्:
Sambandha (सम्बन्ध/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचित्र (प्रातिपदिक) + शक्तिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—कर्मधारय: चित्रा शक्तिः यस्य/यत् (having variegated power); ‘तत्त्वम्’ इत्यस्य विशेषणम्

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

S
Shiva

FAQs

It teaches that many doctrinal categories are only functional labels, while the ultimate Reality is one—Śiva—expressing itself through diverse powers.

By affirming one supreme principle behind all forms and functions, it supports focused devotion to the One (here termed Śiva) while recognizing the diversity of divine expressions.

It highlights a key interpretive method used in śāstra: classifications (kalpanā) are made by function (vyāpāra), a principle relevant to analytical disciplines like Vyākaraṇa and Nirukta when distinguishing meanings by usage.