Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 8
Saṃsāra-duḥkha: Karmic Descent, Garbhavāsa, Life’s Anxieties, Death, and the Call to Jñāna-Bhakti
मनुष्यजन्म नापि च । चर्मकारचंडालव्याधानापितरजककुंभकारलोहकारस्वर्णकारतंतुवाचसौचिकजटिलसिद्धधावकलेखकभृतकशासनहारिनीचभृत्यद्ररिदहीनांगाधिकांगत्वादि दुःखबहुलज्वरतापशीतश्लेष्मगुल्मपादाक्षिशिरोगर्भपार्श्ववेदनादिदुःखमनुभवंति ॥ ८ ॥
manuṣyajanma nāpi ca | carmakāracaṃḍālavyādhānāpitarajakakuṃbhakāralohakārasvarṇakārataṃtuvācasaucikajaṭilasiddhadhāvakalekhakabhṛtakaśāsanahārinīcabhṛtyadraridahīnāṃgādhikāṃgatvādi duḥkhabahulajvaratāpaśītaśleṣmagulmapādākṣiśirogarbhapārśvavedanādiduḥkhamanubhavaṃti || 8 ||
บางพวกยังไม่ได้แม้กำเนิดเป็นมนุษย์; กลับต้องเกิดท่ามกลางสภาพอันแสนทุกข์ เช่นเป็นช่างหนัง จัณฑาล พราน ช่างตัดผม คนซักผ้า ช่างปั้นหม้อ ช่างเหล็ก ช่างทอง ช่างทอผ้า ช่างเย็บผ้า นักบวชผมชฎา ‘สิทธะ’ เพียงนาม คนส่งสาร/คนวิ่ง เสมียน กรรมกรรับจ้าง คนเก็บภาษี คนรับใช้ต่ำต้อย เป็นต้น หรือเกิดยากจน หรือมีอวัยวะขาด/เกิน แล้วต้องเสวยทุกข์นานาประการ: ไข้ ความร้อนแผดเผา ความหนาว โรคเสมหะ ก้อนในท้อง (คุลมะ) และความปวดที่เท้า ตา ศีรษะ ครรภ์ และสีข้าง เป็นต้น
Sanatkumara (teaching Narada in the Purva Bhaga dialogue)
Vrata: none
Primary Rasa: karuna
Secondary Rasa: bibhatsa
FAQs
It underscores the Purana’s karmic worldview: actions and tendencies can lead not only to loss of a favorable human condition but also to births marked by hardship—social, economic, and bodily—thereby urging detachment and pursuit of dharma and liberation.
By vividly portraying the instability and pain of worldly embodiment, the verse functions as a motivator for taking refuge in higher practice—especially remembrance and devotion to the Lord—as the secure means to transcend repeated suffering.
No specific Vedanga is taught directly; the practical takeaway is ethical causality (karma-phala) and the need for disciplined conduct and remedial religious practice (dharma, vrata, and devotion) to avoid degrading conditions of birth.