Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 51

Bhāgīratha’s Bringing of the Gaṅgā

ध्यायन्नारायणं देवमनन्तमपराजितम् । षष्टिवर्षसहस्राणि निरुच्छ्वासपरोऽभवत् ॥ ५१ ॥

dhyāyannārāyaṇaṃ devamanantamaparājitam | ṣaṣṭivarṣasahasrāṇi nirucchvāsaparo'bhavat || 51 ||

เขาเพ่งภาวนาถึงพระนารายณ์ผู้เป็นเทพอันอนันต์และผู้ไม่อาจพิชิตได้ และดำรงอยู่โดยไม่หายใจตลอดหกหมื่นปี

ध्यायन्meditating
ध्यायन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootध्यै (धातु)
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (present active participle, nom. sg.)
नारायणम्Nārāyaṇa
नारायणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनारायण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (masc. acc. sg.)
देवम्the god
देवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; नारायणस्य विशेषणम् (masc. acc. sg.)
अनन्तम्endless/infinite
अनन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअनन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (masc. acc. sg.)
अपराजितम्unconquered
अपराजितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअ-पराजित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (masc. acc. sg.)
षष्टिवर्षसहस्राणिsixty thousand years
षष्टिवर्षसहस्राणि:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootषष्टि-वर्ष-सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; तत्पुरुषः—“षष्ट्या वर्षाणां सहस्राणि” (neut. acc. pl.; duration)
निरुच्छ्वासपरःintent on breath-retention/breathless
निरुच्छ्वासपरः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिरुच्छ्वास-पर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः—“निरुच्छ्वासे परः/निष्ठः” (masc. nom. sg.)
अभवत्was/became
अभवत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद (imperfect, 3rd sg.)

Sanatkumara (in dialogue with Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: bhakti

N
Narayana
V
Vishnu

FAQs

It presents single-pointed meditation on Nārāyaṇa as a supreme austerity—so complete that the practitioner becomes entirely absorbed (paraḥ), indicating the ideal of unwavering God-centered consciousness.

Bhakti here is expressed as continuous remembrance and contemplation of Nārāyaṇa—seeing Him as Ananta (infinite) and Aparājita (unconquered)—where devotion matures into uninterrupted dhyāna.

No specific Vedāṅga (like Vyākaraṇa or Jyotiṣa) is taught in this verse; the practical takeaway is yogic discipline in dhyāna—steadiness of mind and restraint of the life-breath as an aspect of tapas.