Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 2

Śuka’s Yoga-ascent, the Echo of ‘Bhoḥ’, and the Vaikuṇṭha Vision

नारद उवाच । भगवन्सर्वमाख्यातं त्वयाऽतिकरुणात्मना । यच्छ्रृत्वा मानसं मेऽद्य शांतिमग्र्यामुपागतम् ॥ २ ॥

nārada uvāca | bhagavansarvamākhyātaṃ tvayā'tikaruṇātmanā | yacchrṛtvā mānasaṃ me'dya śāṃtimagryāmupāgatam || 2 ||

นารทกล่าวว่า—ข้าแต่ภควาน ผู้ทรงพระกรุณายิ่ง ท่านได้อธิบายสิ้นทุกประการ ครั้นข้าพเจ้าได้สดับแล้ว จิตของข้าพเจ้าวันนี้บรรลุสันติอันสูงสุด

नारदःNārada
नारदः:
Karta (कर्ता/वक्ता)
TypeNoun
Rootनारद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
भगवन्O Lord/Venerable one
भगवन्:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आख्यातम्told/explained
आख्यातम्:
Kriya (क्रियापद-भाव)
TypeVerb
Rootआ-ख्या (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘(सर्वम्) आख्यातम्’ = ‘has been told’
त्वयाby you
त्वया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/स्त्री, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
अति-करुण-आत्मनाby you, of exceedingly compassionate nature
अति-करुण-आत्मना:
Karana (करण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअति (अव्यय) + करुण (प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-समासार्थः ‘अतिकरुणः आत्मा यस्य’ (बहुव्रीह्यर्थे प्रयोगः), विशेषणम् (त्वया)
यत्which
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriya (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund)
मानसम्mind
मानसम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमानस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; एन्क्लिटिक रूप
अद्यtoday/now
अद्य:
Adhikarana (अधिकरण-काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
शान्तिम्peace
शान्तिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशान्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अग्र्याम्supreme/excellent
अग्र्याम्:
Karma (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअग्र्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (शान्तिम्)
उपागतम्has attained/has reached
उपागतम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootउप-आ-गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past Active/Resultative participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (मानसम्) उपागतम् = ‘has attained’

Narada

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

N
Narada

FAQs

It highlights the fruit of compassionate spiritual instruction: when sacred teaching is truly heard and assimilated, the mind settles into supreme peace (agryā śānti), a key marker of Moksha-dharma.

By honoring the teacher as “bhagavan” and emphasizing grace-filled compassion, the verse reflects bhakti’s mood of reverence and surrender, where listening (śravaṇa) to divine teaching becomes a direct means to inner peace.

No specific Vedāṅga (like Vyākaraṇa or Jyotiṣa) is taught in this line; the practical takeaway is śravaṇa—disciplined listening to scripture and teacher—which is foundational for correct understanding across all Vedic disciplines.