Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 4

Chandas: Varṇa-gaṇas, Guru-Laghu, Vṛtta-bheda, and Prastāra Procedures

तगणोंऽतलघुः ख्यातो मध्यगो जो भआदिगः । त्रिलघुर्नगणः प्रोक्तस्त्रिका वर्णगणा मुने ॥ ४ ॥

tagaṇoṃ'talaghuḥ khyāto madhyago jo bhaādigaḥ | trilaghurnagaṇaḥ proktastrikā varṇagaṇā mune || 4 ||

‘ตะ’-คณะ เป็นกลุ่มที่พยางค์ท้ายเป็นลฆุอันเลื่องชื่อ; ‘ชะ’-คณะ มีลฆุอยู่กลาง และเริ่มด้วย ‘ภะ’. ‘นะ’-คณะ กล่าวว่ามีลฆุทั้งสามพยางค์. ดังนี้แล โอ้มุนี นี่คือไตรกลุ่มแห่งวรรณะ-คณะ।

तगणःthe ta-gaṇa
तगणः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootत-गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; छन्दोगण-नाम
अतलघुःvery light / extremely laghu
अतलघुः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootअति-लघु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अव्ययीभाव: अति (अव्यय) + लघु (विशेष्य)
ख्यातःis known as
ख्यातः:
Karta (कर्ता/Predicate)
TypeVerb
Rootख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘known/called’
मध्यगःmiddle-going / in the middle
मध्यगः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootमध्यग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
यःwhich/that (one)
यः:
Karta (कर्ता/Relative subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम (relative pronoun)
भ-आदिगःbeginning with ‘bha’ (i.e., bha-gaṇa etc.)
भ-आदिगः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootभ-आदि-ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समास: भः आदिः यस्य/भ-आदि (beginning with bha) + ग (going/placed)
त्रिलघुःhaving three laghus
त्रिलघुः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रि-लघु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विगु: त्रि (संख्या) + लघु
नगणःthe na-gaṇa
नगणः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootन-गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; छन्दोगण-नाम
प्रोक्तःis declared
प्रोक्तः:
Karta (कर्ता/Predicate)
TypeVerb
Rootप्र-वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
त्रिकाःtriads (groups of three)
त्रिकाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootत्रिक (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘triads’
वर्णगणाःgroups of syllables/letters
वर्णगणाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootवर्ण-गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: वर्णानां गणाः
मुनेO sage
मुने:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

N
Narada
S
Sanatkumara

FAQs

It preserves Vedāṅga-Chandas knowledge: correct meter supports accurate recitation of sacred texts, which is treated as a discipline aiding clarity, concentration, and dharmic study.

Indirectly: it equips the devotee with prosodic precision so hymns and stotras can be chanted correctly, strengthening śravaṇa and kīrtana practices.

Vedāṅga-Chandas: identification of syllabic triads (gaṇas) by laghu/guru placement—ta-gaṇa (last laghu), ja-gaṇa (middle laghu), and na-gaṇa (three laghus).