Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 153

Graha–Ketu–Utpāta Lakṣaṇas: Solar/Lunar Omens, Comets, Eclipses, and Calendar Rules

गजच्छाया तदा ज्ञेया श्राद्धे ह्यत्यंतपुण्यदा । एकस्मिन्वासरे तिस्रस्तिथयः स्यात्तिथिक्षयः ॥ १५३ ॥

gajacchāyā tadā jñeyā śrāddhe hyatyaṃtapuṇyadā | ekasminvāsare tisrastithayaḥ syāttithikṣayaḥ || 153 ||

ในกาลนั้นพึงรู้จักช่วงมงคลที่เรียกว่า “คชฉายา” ซึ่งในการทำศราทธะให้ผลบุญยิ่งนัก และเมื่อในวันเดียวมีตถีถึงสามตถีเกิดขึ้น เรียกว่า “ตถีกษยะ” (ตถีขาดหาย)۔

गजच्छाया‘elephant-shadow’ (a named phenomenon)
गजच्छाया:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootगज + छाया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; गजस्य छाया इति
तदाthen
तदा:
कालाधिकरण (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (temporal adverb)
ज्ञेयाis to be known (as)
ज्ञेया:
विधेय (Predicative)
TypeAdjective
Rootज्ञा (धातु) + य (कृत्)
Formभाव्य/विधेय-विशेषण; कृदन्तः—तव्यत्/यत्-प्रत्ययार्थे ‘ज्ञेय’ (to be known); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
श्राद्धेin śrāddha
श्राद्धे:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
हिindeed
हि:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थ
अत्यन्तपुण्यदाhighly merit-giving
अत्यन्तपुण्यदा:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootअत्यन्त + पुण्य + द (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; गजच्छाया-विशेषणम्
एकस्मिन्in one
एकस्मिन्:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषणम्
वासरेday
वासरे:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootवासर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
तिस्रःthree
तिस्रः:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; numeral adjective
तिथयःtithis (lunar days)
तिथयः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतिथि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
स्यात्may be / occurs
स्यात्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; parasmaipada
तिथिक्षयःtithi-loss (omission)
तिथिक्षयः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतिथि + क्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तिथेः क्षयः (loss/omission of a tithi)

Sanatkumara (teaching Narada in Moksha-Dharma context)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

N
Narada
P
Pitrs (ancestors)

FAQs

It links śrāddha’s spiritual efficacy to correct kāla (ritual timing), teaching that recognizing special time-markers like gajacchāyā and understanding tithi-kṣaya safeguards the rite’s intended merit for the Pitṛs.

Though focused on śrāddha, it supports bhakti through disciplined dharma: careful observance and sincerity in offerings to ancestors is presented as a sacred duty that harmonizes one’s life with cosmic order, a foundation for steady devotional practice.

Jyotiṣa (Vedāṅga astrology/astronomy): it defines tithi-kṣaya (when three tithis occur in one day) and indicates the need to identify specific auspicious time windows (like gajacchāyā) for śrāddha performance.